Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoev aymaqlardıń rawajlanıwı, xalıqtıń turmısı menen jaqınnan tanısıwı maqsetinde 15-16-aprel kúni Ándijan wálayatında boldı.

16-aprel kúni Buloqboshi rayonında mámleketimiz basshısınıń basshılıǵında Ándijan wálayatın ekonomikalıq-sociallıq rawajlandırıw ilajların dodalaw boyınsha májilis ótkerildi.
Ándijanda jańa Ózbekstannıń ruwxı hár bir rayon, hár bir máhállege kirip baratırǵanı atap ótildi. Ótken jılı wálayatta 4 mıńnan aslam jańa isbilermen jumıs baslaǵan, 450 mıń xalıq jumıslı bolǵan.
Wálayatta 1,5 million kvadrat metr turaq jay hám 850 mıń kvadrat metr turaq jay emes obektler boy tikledi. Sonıń esabınan ótken jılı sawda hám xızmetler 13 procentke, sanaat 7,5 procentke arttı.
Biraq, ómir bir jerde toqtap qalmaydı. Ándijanda ekonomikalıq potencial, jańa joybarlar hám baslamalar kóp.
Májiliste kishi hám orta isbilermenlikti qollap-quwatlaw, investiciya hám eksporttı kóbeytiw, qurılıs, sociallıq tarawlardı rawajlandırıw baǵdarındaǵı wazıypalar dodalandı.
Bárinen burın, 2025-jılı Ándijan wálayatında keminde 6 procent ekonomikalıq ósiwdi támiyinlep, jalpı aymaqlıq ónimdi 105 trillion sumnan arttırıw, 305 mıń xalıqtı bánt etip, 150 mıń adamdı kámbaǵallıqtan shıǵarıw imkaniyatı kórsetip ótildi.
Máselen, Ándijanda ásbap-úskeneler sanaatı jaqsı qáliplesken. Biraq eki jılda wálayatqa shetten 1 milliard dollarlıq ásbap-úskeneler import etilgen. Eger olardı ózimizde tayarlaw ózlestirilse, ekonomikaǵa qosımsha túsim, adamlarǵa jumıs ornı boladı. Bunday intakerlerdi qollap, sertifikat hám zárúr buyımlar alıwına járdem beriw kerek.
Sonday-aq, mashina qurılısı-konstruktorlıq óndiris orayları shólkemlestiriledi. Sanaat tarmaqlarında talap joqarı bolǵan import úskenelerdiń texnikalıq kórsetkishleri úyrenilip, jergilikli kárxanalarǵa alternativleri usınıs etiledi. Bunday úskenelerdi lokalizaciyalaw tilegindegi isbilermenlerge 5 milliard sumǵa shekem jeńillikli kredit beriledi.
Wálayattaǵı 13 mıń gektar tóbelikke suw shıǵarıp, biymálel egin egiw múmkin. Biraq, ol jerlerge suw shıǵarıwda nasostan paydalanıw ushın elektrdiń bahası diyqanlarǵa awırlıq etedi. Sonlıqtan quyash panelin ornatıw ushın qarjılay instrumentler qollanadı. Qwrǵontepada 300 gektar tóbelikke sanaat usılında intensiv baǵ hám júzim atızları jaratılıp, isbilermenlerge tayar halında beriledi.
Basqa aymaqlardaǵı nátiyjesiz ıssıxanalar Ándijanǵa kóshirilip, xalıqqa lizingke beriledi. Máhállelerge arzan tuqım hám mineral tógin jetkeriledi.
Kámbaǵallıqtı qısqartıw hám bántlik ministrligi Balıqshı hám Altınkólde 5 gektardan ıssıxana shólkemlestirip, 100 mútáj shańaraqtı dáramatlı etken. Endi bul Uluǵnor, Paxtaabad, Xwjaabad, Marhamat hám Ándijan rayonlarında da jolǵa qoyıladı. Bunday zamanagóy ıssıxanalardı úlgili shólkemlestirgen máhálle basshılarına 100 procent ústeme beriledi.
Wálayattaǵı jasalma suw basseynleriniń tek 23 procentinde intensiv usılda balıq jetistirilmekte. Aziya rawajlanıw bankinen 15 million dollar tartıp, 320 gektarda intensiv usılda balıq jetistiriw, 500 shańaraq penen kooperaciya etiw joybarı islep shıǵılǵan. Juwapkerlerge bul joybardı qadaǵalaw, ulıwma, respublikada balıqshılıqta rawajlandırıw boyınsha kórsetpeler berildi.
Ándijanda turizm potencialı da joqarı. Xanabadtaǵı Kampirabat, Buloqboshidaǵı Shirmonbuloq, Xwjaobodtaǵı Tosh ota máhállelerinde turizm orayları shólkemlestirilip, turistlerdi kóbeytiw imkaniyatı bar. Bıyıl tarawda 125 million dollarlıq 25 joybardı juwmaqlaw, 3,5 million sırt el hám jergilikli turistlerdi tartıp, turizm eksportın 200 million dollardan arttırıw wazıypası qoyıldı.
Májiliste investiciya hám eksport máselelerine ayrıqsha itibar qaratıldı. Bıyıl sırt el investiciyalarınıń kólemi 3,1 milliard dollarǵa jetkeriletuǵını, 1 milliard dollarlıq 23 iri, 321 kishi hám orta joybar iske qosılatuǵını atap ótildi. Eksporttı 1,5 milliard dollarǵa, lokalizaciyalaw kólemin 10 trillion sumǵa alıp shıǵıw imkaniyatı bar.
Hár jılı Ándijannan Qırǵızstanǵa 200 million dollarlıq eksport bolmaqta. Shegaradan 5 mıń dollarlıqqa shekemgi ónimdi qolda alıp ótiwge ruqsat berilgeni nátiyjesinde jáne millionlaǵan dollarlıq tovar satılmaqta. Óz-ara sawdanı keńeytiw ushın Qwrǵontepa hám Xwjaabadta erkin sawda hám sanaat zonaların shólkemlestiriw usınısı bildirildi.
Wálayattaǵı 360 bos hám nátiyjesiz kóshpeli múlkti qolaylı shártlerde aukcionǵa shıǵarıp, isbilermenlik joybarlarına orın jaratıw áhmiyetli ekenligi atap ótildi.
Suwdıń aǵısı joqarı bolǵan salma hám kanallarda 75 megavatt quwatlılıqqa iye kishi hám mikro GESler qurıw imkaniyatı bar. Onda qatnasatuǵın isbilermenlerge 3 jıl jeńillikli dáwir menen 7 jılǵa 12 procent stavkada kredit beriledi.
Qurılıs hám infrastrukturanı rawajlandırıw boyınsha da wazıypalar kóp. Atap aytqanda, bıyıl 9 mıń 700 kvartiralı 245 kóp qabatlı jay qurıladı. Bul tarawda 10 mıń xalıqtıń bántligi támiyinlenedi. Mıń kilometrden aslam jol hám kópirler ońlanadı.
Xanabad – Ándijan magistral suw qubırınıń quwatlılıǵı jetispewshiligi sebepli 6 rayondaǵı 510 mıń xalıqqa suw jetkerip beriwde mashqalalar bar. Sonlıqtan Aziya rawajlanıw bankiniń qatnasıwında bul qubırdıń 2-tarmaǵın qurıw zárúr ekenligi atap ótildi.
Qońsı mámleketler menen baylanıstıratuǵın jollardıń ótkeriwsheńligin arttırıw, Ándijan qalası menen rayonlar arasında jámiyetlik transporttı rawajlandırıw boyınsha tapsırmalar berildi.
Sociallıq baǵdarlar xalıqtıń turmısında tikelley kózge taslanadı kórinedi. Ándijanda bıyıl joqarı texnologiyalıq xirurgiyalıq operaciyanıń úlesi 40 procentke jetkeriledi. 15 mıń texnikum pitkeriwshisiniń bántligi támiyinlenedi. 6 mıń student dual bilimlendiriw menen qamtıp alınadı. Joqarı bilimlendiriwdiń injenerlik, medicina, ekonomika, agrar baǵdarındaǵı 4 bilimlendiriw baǵdarlaması xalıqaralıq akkreditaciyadan ótkeriledi.
Usı maqsette, sonıń ishinde, medicinalıq bilimlendiriw hám turizmdi rawajlandırıw, máhállelerde kúni-túni xızmet kórsetetuǵın jeke menshik medicina punktlerin kóbeytiw ilajları belgilendi.
Bizge belgili, potenciallı hám kónlikpesin arttırǵan mektep direktorların xoshametlew jolǵa qoyılǵan. Endi bul sistema texnikumlarda da engiziledi.
Mámleketimiz basshısınıń baslaması menen hár jılı Babur qalasında súwretshiler festivalı ótkeriledi. Jeńimpazlarǵa Prezident sawǵası sıpatında avtomobil beriletuǵını járiyalandı.
– Búgin Ándijannıń rawajlanıwın jańa basqıshqa kóteriw boyınsha eń áhmiyetli wazıypalardı belgilep aldıq, barlıq máselelerge toqtap, wálayat ushın zárúr qarjılardı da sheshtik, – dedi Shavkat Mirziyoev. Eger hámmemiz bir bolıp, awızbirshilikli bolıp jumıs alıp barsaq, jetiskenliklerimiz jáne de kóbeyedi, biz iyelemeytuǵın shektiń ózi bolmaydı, Ándijan jáne de abat boladı.
Májiliste Bas ministrdiń orınbasarları, ministrler hám basqa juwapkerler óz baǵdarları boyınsha málimleme berdi. Wálayat hákimi, 16 qala hám rayon hákimi xalıq hám isbilermenlerdi hár kúni tıńlap, házirgi pátti saqlap qalıwı, dúnyadaǵı ekonomikalıq terbelisler sharayatında ayrıqsha juwapkershilikti alıwı zárúr ekenligi atap ótildi.
Soń mámleketimiz basshısı Buloqboshi rayonındaǵı «Fayz-M» kárxanasınıń jumısı menen tanıstı.
Mámleketimizde shiyki zattı qayta islep, qosımsha qun jaratıwǵa ayrıqsha áhmiyet qaratılmaqta. Bul kárxana da gezleme toqıw, boyaw hám tayar trikotaj islep shıǵarıw baǵdarındaǵı iri joybarlardan biri.
Bul jerde jılına 4 million 200 dana, 50 túrdegi ónimler tayarlanadı. Mıńǵa shamalas puqara jumıs penen támiyinlengen. Xızmetkerlerdiń mamanlıǵın arttırıw da itibarda. Onıń ushın dizaynerlik orayı shólkemlestirilgen.
Túrkiya, Germaniya hám Qıtaydan alıp kelingen aldınǵı úskeneler jumıs ónimlarlıǵın hám ónimlerdiń sapasın támiyinlemekte. Tayar kiyim-kensheklerdiń úlken bólegi eksportqa baǵdarlanadı. Jıllıq eksport potencialı 6 million dollarǵa jekten.
Prezidentimiz óndiris procesin hám tayar ónimlerdi kózden ótkerdi. Sapa kórsetkishleri ústinde islep, qosımsha qundı arttırıw hám eksport geografiyasın keńeytiw boyınsha usınıslar berdi.
Prezident Shavkat Mirziyoev Ándijan qalasındaǵı «Imkaniyatlar dúnyası» aymaqlıq sociallıq xızmetler orayında jaratılǵan sharayatlar menen tanıstı.
Mámleketimiz Konstituciyası, xalıqtı sociallıq qorǵaw strategiyası tiykarında insandı qádirlew kólemi keńeydi, bul tarawdaǵı xızmetler mútájlerge jaqınlastırılmaqta. Házirgi baǵdardaǵı jumıslardıń dawamı sıpatında usı jıl 3-fevralda «Mayıplıǵı bolǵan balalarǵa sociallıq xızmet hám járdem kórsetiw sistemasın jáne de jetilistiriw boyınsha qosımsha ilajlar haqqında»ǵı Prezident qararı qabıl etildi. Onıń orınlanıwı sheńberinde birinshi márte Ándijanda «Imkaniyatlar dúnyası» aymaqlıq sociallıq xızmetler orayı iske qosıldı.
Derlik 5 gektar maydanǵa iye mákemede hákimshilik, belsendiler zalı, inklyuziv bilimlendiriw hám kásipke úyretiw imaratları, balalar maydanshası, sport kompleksi hám júziw basseyni bar.
Bul jerde mayıplıǵı bar balalar, basqalardıń qarawına mútáj shaxslarǵa qatnaw tiykarında sociallıq xızmetler kórsetiledi. Sonıń ishinde, sociallıq hám medicinalıq reabilitaciya xızmeti, kásipke baǵdarlaw, shet in xızmetleri hám kámbaǵal shańaraqlardıń balaları ushın qosımsha bilimlendiriw xızmetleri jolǵa qoyılǵan.
Orayda 60 tan alsam xızmetker jumıs islemekte. Sociallıq qorǵawǵa mútájlerdi anıqlaw hám ol jerge baǵdarlaw «Insan» orayları tárepinen ámelge asırıladı.
Prezident elimizde birinshi márte shólkemlestirilgen erte aralasıw xızmeti menen tanıstı. Bul bólim tuwılǵannan 3 jasqa shekemgi balalarǵa qarawǵa qánigelesken. Usı waqıtqa shekem bunday jastaǵı balalar tek ata-anası qaramaǵında bolǵan. Arnawlı baqshalarǵa bolsa tek 3 jastan keyin qabıl etilgen. Endi hámiledarlıq waqtında mayıplıǵı bolǵan qáwipi anıqlansa, analarǵa usı imaratta xızmet kórsetiledi. Bul olardıń perzentlerine bolǵan itibarın bekkemlewde járdem beredi. Sonday-aq, olar ushın psixologiyalıq másláhátler beriledi.
Prezidentimiz oraydaǵı qosımsha bilimlendiriw xızmetine mólsherlengen imarattaǵı sharayatlar menen tanıstı. Ol jerde mayıplıǵı bolǵan balalardıń mektepten tısqarı sabaq ótiwi, ilim alıwı, internetten paydalanıwı ushın imkaniyatlar jaratılǵan. Bunnan tısqarı, kámbaǵallıq reestrindegi shańaraqlardıń perzentleri de kelip, inglis, rus, koreys hám basqa tillerdi úyreniwi múmkin.
Jıldıń ótken dáwirinde Ándijan wálayatında 10 mıńǵa shamalas kámbaǵal shańaraqlardıń perzenti baqshalarǵa jaylastırıldı, derlik 29 mıńına medicinalıq járdem kórsetildi, 20 mıńı sociallıq xızmetler menen qamtıp alınǵanın atap ótiw zárúr. Bul bolsa olardıń «ayaqqa turıp» , jumıs penen bánt bolıwına járdem beredi.
Orayda kúndizgi tárbiyalaw xızmeti de jolǵa qoyılǵan. Bul jerde mayıplıǵı bolǵan insanlar fizikalıq hám aqıllı shınıǵıwlar menen shuǵıllandırıladı. Olar sociallıq xızmetkerlerdiń qarap turıwı nátiyjesinde shańaraqtıǵalırdıń «qolı bosap», islewi múmkin boladı.
Usı bólimde tárbiyalanıp atırǵan puqaralar bunday ǵamqorlıq sebepli ómirge qaytqanın aytıp, mámleketimiz basshısına minnetdarshılıq bildirdi.
– Bul itibar orayında siziń densawlıǵıńız, jaqınlarıńızdıń dárti-táshwishleri bar. Kewlińiz ashılıp, turmısqa úmit oyanǵanın kórip, quwandım. Bunday ǵamqorlıqtı jáne de keńeytip baramız. Sizlerden tek sabır, isenim hám háreket zárúr, – dedi Shavkat Mirziyoev.
Sociallıq xızmetler orayında sport kompleksi de bar. Onda mayıplıǵı bar balalar ushın mólsherlengen denetárbiya xanası, suw basseyni shólkemlestirilgen. Itibarlı tárepi, shınıǵıw qurılmaları AQSh hám basqa sırt mámleketlerden keltirilgen bolıp, adaptiv sportqa mólsherlengen. Suw basseyni de balalardıń jasına say ayrıqsha qolaylıqlarǵa iye.
Mámleketimiz basshısı imkaniyatı shekelngen balalardı salamatlandırıw, úlken jastaǵı insanlardı ózine say óner hám shınıǵıwlarǵa tartıw áhmiyetli ekenligin atap óti.
Prezidentimiz Ándijan wálayatındaǵı sociallıq xızmetler orayına saparı waqtında sport tarawı hám olimpiada háreketine baylanıslı prezentaciya menen tanıstı.
Búgingi kúnde elimizde 10 millionnan aslam xalıq ǵalaba sport penen shıǵallanbaqta. Rayonlarda, bilimlendiriw hám miynet jámáátlerinde túrli jarıslar ótkerilmekte.
Endi bul kórsetkishti 15 millionǵa jetkeriw maqset etip qoyılǵan. Onıń ushın «Máhálle ligası», «Mektep ligası», «Studentler ligası», «Ministr kubogi» hám «Kásiplik awqamları kubogi» sıyaqlı jarıslar shólkemlestiriledi.
Usı jıl 13-fevral kúni bolıp ótken videoselektor májilisinde sportshı jaslardı tańlaw hám sheberligin arttırıw boyınsha tapsırmalar berilgen edi. Usıǵan muwapıq, selekciya, sport bilimi hám olimpiada sistemasın jańa basqıshqa alıp shıǵıw jumısları baslanǵan.
Onda aymaqlardaǵı 254 sport mektebi, olimpiada baǵdarlarına qánigelesken 56 sport mektebi milliy saylandı komandalarǵa tiykarǵı rezerv boladı. Orınlardan saylanǵan jaslar dene antropometriyası hám qábiletinen kelip shıǵıp, maqsetli tayarlanadı.
Olardı jetilistirip barıw ushın jılına eki márte «Jańa Ózbekstan Olimpiada shoqqıları» jarıslar sisteması jolǵa qoyıladı. Wálayat basqıshınıń jeńimpazları hár jılı dekabr ayında Olimpiada qalashasında ótkeriletuǵın «Prezident Olimpiadası»nda qatnasadı. Jarıs jeńimpazları jay, avtomobil sıyaqlı bahalı sawǵalar menen sıylıqlanadı. Birinshi hám ekinshi orındı alǵan sportshılar Respublika olimpiada hám paralimpiada orayına qabıl etiledi.
Prezidentimiz sport bilimlendiriwinde vertikal sistemanı jetilistirip, aldınǵı usıl hám processlerdi engiziw zárúr ekenligin atap ótti. Sport mektepleriniń nátiyjeliligin arttırıw, talantlı jaslardı jetik sportshılar etip tárbiyalaw boyınsha kórsetpeler berildi.
Mámleketimiz basshısı Ándijan wálayatına saparı dawamında aymaqta investiciya joybarların ámelge asırıwdı rejelestirip atırǵan sırt el kompaniyalarınıń wákilleri menen ushırastı.
Májiliste atap ótilgenindey, bıyıl Ándijanda quwatlılıǵı 24 megavatt, keyingi jıl jáne 20 megavatt bolǵan ulıwma 763 kishi hám mikro GESlerdi iske qosıw rejelestirilgen.
Qıtay kompaniyalarınan biri wálayatta mikro GESler ushın kerekli úskenelerdi islep shıǵarıwdı jolǵa qoymaqshı. Atap ótilgenindey, qurılǵan GESlerge 1 jıl dawamında biypul servis xızmeti kórsetiledi.
Kúni keshe Babur qalasında keń kólemli dóretiwshilik jumısları ámelge asırılıwı járiyalanǵan edi. Kóplegen investiciyalar qala qurılısında qatnasıwǵa qızıǵıwshılıq bildirmekte.
Sonıń ishinde, qıtaylı investor 250 million dollar investiciya esabınan zamanagóy kompleks qurmaqshı. Joybarǵa muwapıq, 55 gektar aymaqta biznes orayı, miymanxana, sawda orayları hám 3 mıń shańaraqqa mólsherlengen turaq jay qurıladı.
Ushırasıwda usı hám basqa joybarlar haqqında tolıq maǵlıwmat berildi. Mámleketimiz basshısı juwapkerlerge investiciyalardı kóbeytiw, investorlar menen tıǵız birge islep, zárúr sharayatlardı jaratıw boyınsha kórsetpeler berdi.
Sonıń menen Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoevtiń Ándijan wálayatına saparı juwmaqlanjı

Ziyodulla JONIBEKOV, Ikrom AVVALBOEV, ÓzAnıń xabarshıları