Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoev 5-mart kúni Korrupciyaǵa qarsı gúresiw milliy keńesi májilisinde qatnastı. Májiliste elimizde korrupciyasız ortalıq jaratıw boyınsha islengen jumıslarǵa baha berilip, kelesi wazıypalar belgilendi.

Mámleketimiz basshısı óziniń shıǵıp sóylegen sózinde korrupciya reformalar jolındaǵı eń úlken tosqınlıq ekenin atap ótti.

Sonlıqtan sońǵı jıllarda bul illetke qarsı gúresiw boyınsha nızamlar qabıl etilip, jańa sistema jaratıldı. Parlament palatalarında juwapker komitetler, Korrupciyaǵa qarsı gúrseiw milliy keńesi hám Agentlik shólkemlestirildi.

Eń áhmiyetlisi, jámiyette korrupciya mashqalasın jámiyetshiliktiń dodalawına alıp shıǵatuǵın ashıq sistema, ashıq ortalıq jaratıldı. Ásirese,  ǵalaba xabar qurallarınıń bul baǵdardaǵı ornı hám tásiri artıp barmaqta.

Bárinen burın, korrupciyanıń foktorlarına qarsı   gúresilmekte. Máselen jerdi hákim qararı menen ajıratıwdan tolıq waz keship, aukcion sistemasına ótkerilgeni nátiyjesinde bul sistema xalıqshıl boldı. «Ashıq-aydın qurılıs» baǵdardaması engizilgeninen keyin bul tarawda da unamlı  ózgerisler sezildi.

Mámleketlik satıp alıwlar boyınsha nızam qabıl etilgeni, tańlaw hám tender sanlasıp, salamat báseki bolǵanı ushın ótken jılı 14 trillion sum byudjet qarjısı únemlendi.

Búginge kelip, barlıq bankler 100 million sumǵa shekem turmıslıq kreditlerdi insan faktorısız 5 minut ishinde onlayn bermekte. Nátiyjede aldın bul jumıs penen shuǵıllanǵan mıńlaǵan bankirler endi máhállege túsip,  adamlarǵa joybar, kredit usınıs etip, qarıydardı kóbeytiw menen islespekte.

Mektpeke shekemgi hám mektep bilimlendiriw sistemasında onnan aslam xızmet túrleri tolıq elektron  túrge ótkerildi. Bul tarawda múrájatlar sanı 2,5 esege azaydı.

Joqarı bilimlendiriw sisteması da sanlastırıldı. Aldın test tapsırıp,  toplaǵan ballına qarap, keyin joqarı oqıw ornın tańlaw engizildi. 35 túrdegi hújjetlerdi insan faktorısız alıwǵa  ótilgeni ushın tarawdaǵı múrájatlar  2,2 ese azaydı.

Jol háreketi qáwipsizligi inspektorı «bodi-kamera»da xızmet  ótep atırǵanı, avtonomerler aukcionda satılıp atırǵanı, qaǵazdaǵı akt joq bolǵanı ushın korrupciya faktorları keskin azaydı.

Xalıq hám isbilermenlerge «xalıq xızmetindegi mámleket» principi tiykarında xızmet kórsetiw jolǵa qoyıldı. Atap aytqanda, 120 túrdegi hújjetlerdi talap etiw, 160 tan aslam licenziya hám ruqsatnamalar biykar etildi. Nátiyjede 200 mıńǵa shamalas jańa isbilermenler bazarǵa kirip keldi. Sırt el qatnasıwındaǵı kárxanalar derlik 5 esege artıp, 23 mıńǵa shamalastı.

Еlektron mámleketlik xızmetleriniń sanı 15 esege artıp, 721 ge jetti, olardan paydalanıwshılar bolsa, 11 millionnan arttı.

Eń áhmiyetlisi, olar arqalı  xalıq , isbilermenler, sırt elli birge islesiwshilerimiz, xalıqaralıq shólkemler hám investorlardıń reformalarǵa isenimi bekkemlendi. Sońǵı jeti jılda 120 milliard dollardan aslam  investiciya  kirgeni, ekonomikamız 2 esege ósip, ótken jılı 115 milliard dollarǵa  jetkeni onın dálili bolıp  esaplanadı.

Prezident  korrupciyaǵa qarsı gúresiw turaqlı process ekenin aytıp, bul baǵdardaǵı áhmiyetli máselelerdi hám keleshektegi wazıypalardı  kórsetip ótti.

Huqıq qorǵaw uyımları, tiykarınan, korrupciyanı anıqlaw hám jazalaw menen islesip, korrupciyalıq faktorlardı tamırı menen joq etetuǵın preventiv ilajlar itibarsız  qalıp atırǵanı atap ótildi.

Sonlıqtan Korrupciyaǵa qarsı gúresiw agentliginiń jumıs usılı ózgertiletuǵını belgilendi. Onıń ushın, tájiriybe túrinde 5 Densawlıqtı saqlaw, Qurılıs, Suw xojalıǵı ministrlikleri, «Ózbekneftgaz» hám «Ózsuwtáminat» akcionerlik jámiyetleriniń kopmlaens qadaǵalawı agentlikke ótkeriledi.

Sonday-aq, rayonlar dárejesine túsip, turmıslıq hám sistemalı korrupciya faktorların tereń úyrenedi. Tallawlar tiykarında anıq ilajlardı  islep shıǵıp, Milliy keńeske usınıs etedi.

Korrupciyalıq  jınayatlardıń 75 procenti rayon hám máhállede turmıslıq korrupciya túrinde bolmaqta. Sonlıqtan endi Korrupciyaǵa qarsı gúresiw aymaqlıq keńesleriniń quramı tolıq jańalanadı. Olarǵa wálayatlıq xalıq deputatları keńesiniń baslıqları bos boladı.

Aymaqlıq keńesler korrupciyalıq faktorlardı anıqlap, olardı saplastırıw ushın nızamshılıqtı ózgertiw, jaza  bar ekenin támiyinlew boyınsha Milliy keńeske  usınıs kirgizedi.

Bunnan segiz jıl aldın aymaqlardı kompleksli rawajlandırıw boyınsha sektorlardıń jumısı jolǵa qoyılǵan edi. Bul sistema sociallıq-ekonomikalıq mashqalalardı sheshiwge járdem beredi. Sonıń menen birge, sońǵı jıllarda  aymaqlar potencialı arttı.

Sonlıqtan endi prokuror, ishki isler hám salıq basshıları sektorlar jumısı menen  shuǵıllanbaytuǵını belgilendi. Jınayatshılıqtıń aldın alıw, oǵan qarsı gúresiw boyınsha qosımsha wazıypalar qoyıldı.

Mámleketlik satıp alıwlarda korrupciyanıń aldın alıw máselesine ayrıqsha itibar qaratıldı. Usı maqsette, Еkspert komissiyası dúziledi. Aldınǵı  tájiriybe tiykarında mámleketlik satıp alıwlarda tovarlardıń ortasha bazar bahaları kórinip turatuǵın elektron platforma jaratıladı. Onda, mámleketlik satıp alıwlarda satıp alınatuǵın tovar hám xızmetlerdiń bahası ortasha bazar  bahasınan kóbi menen 20 procentten artpaytuǵını shárt. Bul talaptı buzǵanı ushın nızam menen juwapkershilik hám jariymalar engiziledi.

Byudjet hám byudjetten tısqarı qarjı esabınan tiykarǵı qurallardı satıp alıw boyınsha talaplar da kúsheytiletuǵını belgilendi. Mámleketlik uyımlardıń satıp alıwlarında mámleketimizde islep shıǵarılıp atırǵan  transport hám mebelge ústinlik beriw zárúr ekenligi. Iri joybarlardı joqarı dárejedegi korrupciyaǵa qarsı standartlardan kelip shıǵıp bahalaw talabı qoyıldı.

Korrupciyanıń aldın alıw – mámleketlik xızmetine professional  hám  pidayı kadrlardı tańlaw hám olardı «hadallıq vakcinası» menen  emlewden baslanadı. Sonlıqtan jumısqa alıwdaǵı tártip hám processlerdi  jetilistiriw boyınsha tapsırlamalar berildi.

Mámleketlik  xızmetkerler dáramatın deklaraciyalawǵa baylanıslı nızam zárúrligi atap ótilip, onıń joybarı jámiyetshiliktiń dodalawına qoyılatuǵını belgilendi.

Pikiri taza, korrupciyaǵa mawasasız jańa áwladtı tárbiyalaw maqsetinde bilimlendiriw oraylarında hadallıq ideyaların sińdiriw, olardıń baslamaların qollap-quwatlaw áhmiyetli ekenligi kórsetip ótildi.

Mámleketimiz  basshısınıń shıǵıp sóylegen sózinde jámiyetshilikke múrájat etip, korrupciyaǵa qarsı gúresiw ulıwma milliy wazıypa, hár bir watansúyiwshi watanlasımızdıń hújdan  isi ekenin atap ótti.

– Hámmemiz birden bir kúsh bolıp háreket etsek, álbette, úlken unamlı nátiyjege erisemiz. Sonlıqtan máhálle belsendileri, nuraniylar, zıyalılar, jazıwshı hám shayırlar, kórkem óner hám mádeniyat xızmetkerleri, isbilermenler, belgili shaxslar, basshılar, deputat hám senatorlar – ulıwma  pútkil jámiyetshilik birlesip, korrupciyaǵa  «jámiyet  denesindegi saratan» sıpatında qarawı kerek, – dedi Shavkat Mirziyoev.

Májiliste parlament hám húkimet aǵzaları, jámiyetshilik wákilleri menen sóylesiw boldı.

Ulıwma, birinshi márte bunday túrde májilis ótkeriliwi korrupciyaǵa qarsı kúshli siyasiy erk-ıqrardı kórsetti.

Mámleketimiz basshısı 55 anıq maqsetke baǵdarlanǵan baslamalardı alǵa qoydı. Olar sheńberinde 5 nızam  12 párman hám qararlar islep shıǵıladı. Korrupciyaǵa qarsı gúresiwde parlament,  Milliy hám aymaqlıq keńesler, puqaralıq jámiyeti institutlarınıń roli arttırıladı.

Korrupciyaǵa qarsı gúresiwdiń huqıqıy tiykarları kúsheyedi. Deklaraciyalaw, nızamsız baylıq arttırıwǵa baylanıslı jańa tártipler kirgiziliwi nátiyjesinde korrupciya faktorları sheklenedi. Korrupciyaǵa qarsı gúresiw agentligi, shólkemlerdegi  ishki qadaǵalaw strukturalarınıń jumısı kúsheytiledi.

Turmıslıq korrupciyaǵa qarsı gúresiw boyınsha ministrlik, uyımlar basshılarınıń juwapkershiligi arttırıladı. Mámleketlik xızmetlerdiń sapasın xalıq  bahalaytuǵın sistema jaratıladı, eń jaman kórsetkishke  iye taraw basshıları boyınsha shara kóriledi.

Qadaǵalaw inspekciyalarınıń erkinligi arttırıladı. Iri investiciyalıq  joybarlarda, aukcionlarda korrupciyanıń aldın alatuǵın mexanizmler engiziledi.

Mámleketlik satıp alıwlar tártipke salınıwı, tikkeley satıp alıwlardıń shekleniwi esabınan byudjet qarjılarınıń únemleniwi támiyinlenedi. Mámleket pulın maqsetsiz jumsaw jaǵdayları saplastırıladı.

Sektorlardan azat bolǵan kúsh hám qurallar jınayatshılıqqa qarsı gúresiwge jumsalıp, jámiyette turaqlılıq ortalıǵı hám adamlardıń razılıǵı artadı. Nızamsız tekseriwler ústinen prokurorlıq qadaǵalawdı kúsheytiliwi arqalı orınlarda biznes hám investiciya ortalıǵı jaqsılanadı.Erisilgen nátiyjeler xalıqaralıq reytinglerde mámleketimizdiń ornın jaqsılaydı. 2027-jılı UNCAC konferenciyasın shólkemlestriwshilerine Ózbekstan  talabanın maqullaw ushın tiykar jaratadı.

Eń áhmiyetlisi, xalıqtıń, ásirese, jaslardıń huqıqıy sanası joqarılap,  jámiyette korrupciyaǵa qarsı gúresiwge tileksleslik qáliplesedi.

ÓzA