Prezident Shavkat Mirziyoev 27-fevral kúni sud jumısın jáne de jaqsılaw, ashıq-aydınlıq hám sanlastırıw dárejesin arttırıw ilajları boyınsha májilis ótkerdi.

Insan mápleri, nızam ústinligin támiyinleytuǵın bul tarawdı jetilistiriw mámleketimizdiń bárqulla dıqqat orayında. Sońǵı segiz jılda sudlarǵa baylanıslı 70 ke shamalas nızam, párman hám qarar qabıl etildi. Olardıń materiallıq-texnikalıq bazası jaqsılandı.
Bular xalıq hám isbilermenlerdiń máselelerin sheship, ádillikti támiyinlewge xızmet etpekte. Ótken jılı sudlarda 3 millionnan artıq másele kórip shıǵıldı. Bul – xalıqtıń huqıqıy sanası artıp atırǵanınan derek beredi.
Házirgi kúnde sudqa arza beriw, sud jumısınıń jaǵdayın baqlaw, sud hújjetlerinen elektron nusqa alıw sıyaqlı 14 xızmet sanlasqan. Joqarǵı sudtıń my.sud.uz portalında xızmetler hám onnan paydalanıwshılar sanı kóbeyip barmaqta. Usı waqıtqa shekem 17 millionǵa shamalas sud isi málimleme sistemaları arqalı alıp barılǵan, 15,5 million is sudyalarǵa insan faktorısız bólistirilgen.
2024-jıl 1-noyabrden baslap, sudlardıń ishki hújjetler aylanısı tolıq elektron túrge ótkerildi. Nátiyjede qısqa dáwirde mámleketlik byudjetten 638 million sumlıq qárejetler únemlendi.
Endi onı izbe-iz dawam ettiriw, sudlar jumısınıń nátiyjeliligin arttırıw kerek. Atap aytqanda, sud dodalawınıń salıstırmalı nátiyjesi hám ketetuǵın qárejetlerdi aldınnan anıqlap beriw, huqıqıy járdem boyınsha virtual másláhátshini jaratıw, tayınlanǵan járiymalardı onlayn baqlaw hám elektron túrde tólew sıyaqlı imkaniyatlar adamlarǵa úlken qolaylıq jaratadı. Házirgi kúnde rawajlanıp atırǵan jasalma intellektten paydalanıp, bunday kóplegen jańalıqlardı engiziw múmkin.
Sonıń ushın májiliste sud jumısın sanlastırıw dárejesin arttırıwǵa qaratılǵan ilajlar dodalandı.
Prezentaciyaǵa bola, sud jumısların alıp barıwda qaǵaz túrinen pútkilley waz keshiw maqsetinde «Sanlı sud» koncepciyası ámelge asırıladı. Onıń ushın Joqarǵı sud janında Málimleme texnologiyaları orayı shólkemlestiriledi. Ol sudlarǵa zárúr bolǵan málimleme sistemaları hám programmalıq ónimler jaratıw, jasalma intellektti engiziw hám málimleme qáwipsizligin támiyinlew menen shuǵıllanadı. Isbilermenlik subyektleri menen sudlar arasında elektron maǵlıwmat almasıw jolǵa qoyıladı. Jumıslardı kórip shıǵıw tezligi artadı.
Mámleketimiz basshısı onıń ushın sudlar hám barlıq tiyisli shólkemlerdiń málimleme sistemalarınıń integraciyası áhmiyetli ekenligin, qolaylıqlardı adamlar seziwi kerekligin atap ótti.
Bul jumıslardı keńeytiw, huqıq qorǵaw uyımlarınıń maǵlıwmatların sudlar menen nátiyjeli baylanıstırıw boyınsha kórsetpeler berildi.
Hár jılı sudlarda 1 millionǵa shamalas tartıssız isler de kórilmekte. Máselen, ótken jılı puqaralıq sudlarda kommunallıq qarızdarlıq boyınsha 200 mıńǵa shamalas sonday jumıs kórilgen. Negizinde onı notariusta da sheshse boladı. Usı kózqarastan, tartıssız islerdi kórip shıǵıwdı tiyisli uyımlarǵa ótkeriw usınısı bildirildi.
Konstituciyaǵa bola, Joqarǵı sudqa nızamshılıq baslaması wákilligi berilgen. Soǵan tiykarlanıp, isbilermenlik, investiciya, infrastruktura, jer, salıq, kredit, miynet qatnasıqları sıyaqlı eń kóp ushırasıp atırǵan máselelerdi tallap, hár ayda húkimetke, hár sherekte parlamentke usınıs kirgizip barıw áhmiyetli ekenligi atap ótildi.
Tarawǵa baylanıslı nızamlardı xalıqaralıq standartlarǵa beyimlestiriw, sudtı jáne de xalıqshıl etiw, sistemanı qarjılandırıw boyınsha nızamlar zárúrligi atap ótildi.
Еkonomikalıq sud sistemasın reformalaw, bul baǵdarda birden-bir sud ámeliyatın jolǵa qoyıw máselesine toqtap ótildi.
Sud imaratlarında adamlar ushın zárúr sharayat jaratıw boyınsha juwapkerlerge tapsırmalar berildi.
Sudyalardıń tájiriybesin, sonıń ishinde, málimleme texnologiyaları boyınsha bilimin arttırıw, jas kadrlardı hár tárepleme jetik etip tayarlaw zárúr ekenligi atap ótildi.

ÓzA