Prezident Shavkat Mirziyoev 27-yanvar kúni «Qorshaǵan ortalıqtı qorǵaw hám «jasıl ekonomika» jılı mámleketlik baǵdarlama joybarı boyınsha májilis ótkerdi.

Búgin dúnyada klimat ózgeriwleriniń unamsız aqıbetleri anıq sezilmekte. Onı aldınnan kóre bilip, mámleketimizde ekologiyalıq taza ekonomikaǵa ótilmekte.
Sońǵı úsh jılda orınlarda 3,5 gigavattlı 16 iri quyash hám samal elektr stanciyaları iske qosıldı, 35 kishi GЕSler qurıldı. Sanaatta «jasıl energiya» sertifikatı sisteması engizildi. Quyash panelleri ornatqan xojalıqlar 60 mıńnan astı. «Jasıl mákan» baǵdarlaması sheńberinde terekler egilip, baǵlar jaratılmaqta. Suwdan únemli paydalanılmaqta.
2025-jıl mámleketimizde «Qorshaǵan ortalıqtı qorǵaw hám «jasıl» ekonomika jılı» dep járiyalandı. Bul baǵdarda mámleketlik baǵdarlama joybarı islep shıǵılıp, bir ay dawamında jámiyetshilik dodalawınan ótkerildi. Onıń menen 11 million puqara tanısıp, 100 den aslam usınıslar tańlap alındı. Birlesken Milletler Shólkeminiń tarmaqları hám basqa da wákilxanaları birge islesiwge tayar ekenligin bildirdi.
Mámleketlik baǵdarlamadaǵı eń úlken baǵdarlardan biri energetika.
Sońǵı jıllardaǵı jedellik sebepli mámleketimizdiń jámi quwatlıqlarında «jasıl» energiyanıń úlesi 16 procentke jetti. Bıyıl onı 26 procentke shıǵarıw rejelestirilgen. Onıń ushın jáne 3,5 gigavattlı 16 iri quyash hám samal stanciyası, 160 megavattlı 5 iri GЕS hám 1,8 gigavattlı energiya saqlaw quwatlıqları iske qosıladı.
Mámleketimiz basshısı oǵan qosımsha jáne 1 gigavatt quwatlıqtaǵı joybarlardı qáliplestiriw boyınsha kórsetpe berdi.
Sonday-aq, mámleketlik kárxanalar, sanaat hám xızmet kórsetiw kompleksleri hám xojalıqlarda quyash panellerin ornatıwdı qollap-quwatlaw dawam ettiriledi. Oǵan 2 trillion sum kredit ajıratıladı.
Sırdárya wálayatı Boyovut rayonındaǵı 19-mektep tájiriybesi tiykarında baqsha, mektep hám emlewxanalarda ıssılıq nasosın engiziw en jaydırıladı.
«Jasıl ekonomika» bul tek ǵana taza energetikanı rawajlandırıw emes, al tarmaqlarda energiya nátiyjeliligin arttırıw da bolıp esaplanadı.
Bıyıl keminde 6 procent ekonomikalıq ósiw pátin saqlap qalıp, jalpı ishki ónimdi 125 milliard dollardan arttırıw maqset etilgen. Oǵan erisiwde istiń kózin biliw hám únemlilik júdá áhmiyetli.
Sonıń ushın Bas ministrdiń orınbasarı – ekonomika hám qarjı ministrine energiya nátiyjeliligi esabınan qárejetlerdi 15-20 procentke shekem qısqartıw hám qosımsha qundı kóbeytiw boyınsha baǵdarlama islep shıǵıw tapsırıldı.
Mámleketimiz basshısı resurs únemlewshi ekonomika modeline ótiw waqtı kelgenin atap ótti.
Mısalı ushın, elektrotexnika, avtomobil qurılısı, farmacevtika hám azıq-awqat sanaatında 1 tonna energiya jumsalıwına tuwra keletuǵın qosımsha qun ximiya, qurılıs materialları, toqımashılıq tarmaǵındaǵıdan 15-20 esege joqarı.
Joqarıdaǵı tarawlarda da resurslardı únemlew, az energiya jumsap, kóp qosımsha qun alıp atırǵan tarmaqlardı rawajlandırıw wazıypası qoyıldı. Еnergiyadan paydalanıw joqarı bolǵan 400 iri sanaat kárxanası energiya auditten ótkerilip, únemlewshi texnologiyalar engiziliwi belgilendi.
Jaqın keleshekte rawajlanǵan mámleketler tek ǵana «jasıl texnologiya» tiykarında islep shıǵarılǵan ónimlerdi aladı. Sonıń ushın házirden oǵan ayrıqsha itibar qaratılmaqta. Bıyıl óndiris hám infrastruktura joybarlarınıń 15 procenti, 2027-jıldan 30 procenti, 2030-jıldan 55 procenti «jasıl» boladı. Az uglerodlı joybarlardı qollap-quwatlaw ushın Evropa tikleniw hám rawajlanıw banki, Jáhán banki hám basqa da shólkemlerden 300 million dollar resurs tartıladı.
Еnergetika komplekslerin qurıwda 4 milliard dollarlıq úskene hám komplektlewshi bólekler jergilikli kárxanalarda islep shıǵarıladı. Bul arqalı iri joybarlarda «jasıl komponent»tiń úlesi 25 procentten 31 procentke jetedi.
«Jasıl mákan» baǵdarlaması sheńberinde hár jılı 200 million túp terek egilmekte. Ótken 3 jılda 698 baǵ hám 316 jámiyetlik park shólkemlestirildi. Aral teńiziniń qurıǵan túbinde derlik 2 million gektarlıq putazar qurıldı.

Onı dawam ettirgen halda, bıyıl nálshilikke qánigelesken 18 toǵay xojalıǵı shólkemlestiriledi. Olarda «ilim-joybarlaw-ámeliyat» principi tiykarında genetikalıq selekciya jumısları kúsheytilip, tuqımgershilik laboratoriyaları, intensiv tájiriybe uchastkaları hám «analıq» plantaciyaları jolǵa qoyıladı.
Bul xojalıqlarda usı jılı 123 million túp nál tayarlanadı. «Jasıl dúnya» platforması iske qosılıp, olardı onlayn satıp alıw jolǵa qoyıladı.
Aymaǵında terek ekken, óndiriste ekologiyalıq taza úskene hám materiallardan paydalanǵanlarǵa «jasıl isbilermen» statusı beriledi. Bul isbilermenler reytinginde de inabatqa alınadı. Olarǵa sırtqı bazarlarǵa shıǵıwı ushın «jasıl sertifikat» alıw, bazar tabıwda hár tárepleme járdem beriledi.
Májiliste juwapkerler mámleketlik baǵdarlama joybarında názerde tutılǵan wazıypalar hám olardı ámelge asırıw rejeleri boyınsha málimleme berdi.

ÓzA