Jáhán densawlıqtı saqlaw shólkemi tárepinen gipertoniya keselligi boyınsha jańa esabat járiyalandı. Tallawlar 195 mámleketten alınǵan maǵlıwmatlarǵa tiykarlanǵan.

Gipertoniya – qan tamırlardıń nerv-funkcional xızmeti buzılıwı nátiyjesinde kelip shıǵatuǵın kesellik. Ol tiykarınan 40 jastan úlkenlerde ushırasadı, biraq sońǵı jılları jaslarda da tez-tez baqlanıp atır. Bul kesellik planetamızdaǵı ólim hám mayıplıqtıń tiykarǵı sebeplerinen biri.
Atap ótiliwinshe, 2024-jılı dúnya boyınsha joqarı qan basımınan qıynalıp atırǵanlar sanı 1,4 milliardqa jetken. Biraq olardıń tek ǵana besten bir bólegi qan basımın dári-dármaqlar yamasa salamat turmıs tárizi arqalı qadaǵalawǵa erispekte. Sebebi, gipertoniya insult, infarkt, bóteke kesellikleri hám esteliktiń bir bóleginiń joǵalıwınıń tiykarǵı sebeplerinen biri. Eger qıstawlı ilajlar kórilmese, ol jılına millionlaǵan insanlardıń ómirine zıyan jetkeriwi múmkin. Qalaberdi, 2011-2025-jıllar dawamında júrek-qan tamır kesellikleri sebepli tómen hám orta dáramatlı mámleketler 3,7 trillion dollar muǵdarında ekonomikalıq zıyan kórgen.
Esabatqa bola, 195 mámleketten 99 ında gipertoniyanı qadaǵalaytuǵın nawqaslardıń úlesi júdá az – 20 procentke de jetpeydi. Ekonomikalıq jaqtan kámbaǵal mámleketlerdiń tek ǵana 28 procenti JDSSh usınıs etken dári-dármaqlar menen tolıq támiyinlengen. Sonday-aq, ótken dáwirde Bangladesh, Filippin hám Qubla Koreya tájiriybesi gipertoniyanı turaqlı qadaǵalaw múmkin ekenligin kórsetti.

Dildora DWSMATOVA.
ÓzA