Altın bahasınıń ósiwi Ózbekstannıń xalıqaralıq rezervlerin sezilerli dárejede arttırmaqta. Biraq, qımbat bahalı metalldıń keskin tómenlewi mámlekettiń rezervleri hám eksport túsimlerine unamsız tásir kórsetiwi múmkin. «Fitch Ratings» agentligi Ózbekstandı altın bahasınıń ózgeriwine eń joqarı dárejede tásirsheń mámleketlerden biri sıpatında bahaladı.
«Fitch Ratings»tiń maǵlıwmatlarına bola, 2026-jıl 1-avgust jaǵdayına Ózbekstannıń xalıqaralıq rezervleri 64,35 milliard dollardı quraǵan. Onıń 56,12 milliard dolları, yaǵnıy 87,2 procenti monetar altın úlesine tuwra kelgen. Bul kórsetkish Ózbekstandı xalıqaralıq rezervler quramında altınnıń úlesi boyınsha dúnyada birinshi orınǵa alıp shıqpaqta.
Altın bahasınıń jáhán bazarındaǵı ósiwi mámlekettiń xalıqaralıq rezervleriniń bahasına tikkeley tásir etpekte. Sonıń ishinde, iyul ayında Ózbekstannıń xalıqaralıq rezervleri 589,8 million dollarǵa kóbeygen. Bul ósiwdiń derlik 490 million dolları jáhán bazarında altın bahasınıń artıwı esabınan tuwra kelgen. Esap-sanaqlarǵa bola, bir aylıq rezervlerdiń ósiwiniń derlik 83 procenti altın bahasınıń kóteriliwi menen baylanıslı. Atap aytqanda, iyul ayında altınnıń dúnya bazarındaǵı bahası 1 unciya ushın 4 016,7 dollardan 4 052,2 dollarǵa shekem artqan. Bul jaǵday mámleket ushın áhmiyetli finanslıq ústinlikti támiyinlemekte. Sebebi altın bahası joqarı bolǵan dáwirde bar bolǵan rezervlerdiń dollardaǵı bahası da avtomat túrde artadı.
Ózbekstan ekonomikasında altınnıń áhmiyeti tek xalıqaralıq rezervler menen sheklenbeydi. Qımbat bahalı metall mámlekettiń eksport túsimleriniń de áhmiyetli dereklerinen biri bolıp esaplanadı. «Fitch»tiń esap-sanaqlarına bola, 2025-jılı altın Ózbekstan tovar eksportınıń 41 procentin támiyinlegen. Demek, jáhán bazarında altın bahasınıń joqarı bolıwı mámlekettiń eksport dáramatları hám sırtqı sawda balansı ushın da unamlı áhmiyetke iye. Altın eksportınan túsimlerdiń kóbeyiwi 2023-2025-jıllarda Ózbekstannıń aǵımdaǵı esap deficitin qısqartıwǵa da járdem bergen. Bul bolsa mámlekettiń sırtqı minnetlemelerin orınlaw hám import tólemlerin qarjılandırıw imkaniyatların bekkemlegen.
Altınnıń xalıqaralıq qorlar hám eksporttaǵı úlesiniń joqarılıǵı mámleket ushın belgili bir koncentraciya qáwpin de júzege keltiredi. Eger jáhán bazarında altınnıń bahası keskin tómenlese, bir waqıttıń ózinde eki baǵdarda unamsız tásir payda bolıwı múmkin: birinshiden, xalıqaralıq rezervlerdiń dollardaǵı bahası tómenleydi; ekinshiden, altın eksportınan túsetuǵın valyuta túsimleri qısqaradı. Usı kózqarastan, altın bahasınıń ósiwi Ózbekstan ushın úlken finanslıq imkaniyat jaratıp atırǵan bolsa, onıń keskin tómenlewi kerisinshe sırtqı finanslıq turaqlılıqqa basım ótkeriwi múmkin.
«Fitch»tiń bahasına bola, altın bahasınıń tómenlewi Ózbekstan hám Qırǵızstan ushın region mámleketlerine salıstırǵanda joqarı qáwip tuwdırıwı múmkin. Biraq, agentlik bunday jaǵdaydıń ózi mámlekettiń suveren kredit reytingin tómenletiw ushın jeterli faktor emes ekenligin atap ótken. Ekspertlerdiń atap ótiwinshe, altınnıń joqarı úlesi házirgi sharayatta mámleket ushın kúshli qorǵanıw quralı bolıp xızmet etpekte. Jáhán bazarında altınǵa talap joqarı hám onıń bahası ósip atırǵan sharayatta Ózbekstannıń xalıqaralıq rezervleriniń bahası da artpaqta.
Biraq, uzaq múddetli keleshekte rezervlerdiń quramın diversifikaciyalaw úlken áhmiyetke iye. Sebebi sırtqı rezervlerdiń bir túrdegi aktivke joqarı dárejede baylanıslı bolıwı bazardaǵı baha ózgerislerine sezgirlikti arttıradı. Sol sebepli Ózbekstan ushın altın rezervleriniń joqarı dárejede saqlanıwı bir tárepten finanslıq turaqlılıq kepili bolsa, ekinshi tárepten jáhán altın bazarındaǵı ózgerislerge salıstırǵanda qosımsha qáwip-qáter deregi bolıp esaplanadı.
Ulıwma, «Fitch» keltirgen sanlar Ózbekstan ekonomikasında altınnıń qanshelli áhmiyetli orın iyelegenin kórsetedi. 64,35 milliard dollarlıq xalıqaralıq rezervlerdiń 87,2 procenti monetar altınnan ibarat ekeni mámlekettiń sırtqı finanslıq turaqlılıǵında qımbat bahalı metall sheshiwshi áhmiyetke iye ekenin ańlatadı.
Sh.Mamaturopova, ÓzA