Prezident Shavkat Mirziyoev Kadastr agentliginiń jumısın jańasha kózqaraslar tiykarında shólkemlestiriw, xalıq hám isbilermenlerge kórsetilip atırǵan xızmetlerdi ápiwayılastırıw boyınsha usınıslardıń prezentaciyası menen tanıstı.
Keyingi eki jılda 1 million 200 mıńnan aslam kóshpes múlk obekti xatlawdan ótkerildi. Nátiyjede qosımsha 16,5 mıń gektar jer hám 49 million kvadrat metr qurılıs maydanı anıqlandı.
Anıqlanǵan obektlerdiń 270 mıńı kadastr bazasına kirgizilip, byudjet ushın jılına 315 milliard sum muǵdarında qosımsha salıq bazası jaratıldı. Kadastr xızmetleriniń 90 procenti onlayn túrde kórsetilmekte.
Sonıń menen birge, tarawda xalıq hám isbilermenlerdi oylandırıp atırǵan mashqalalar saqlanıp qalıp atırǵanı atap ótildi.
Usı jıldıń birinshi yarımında kadastr xızmetlerinen paydalanıw boyınsha 1 millionnan aslam arza kelip túsken bolsa, olardıń 330 mıńı yamasa 30 procenti biykar etilgen. Yaǵnıy ámelde hár úsh arzanıń birewi qanaatlandırılmaǵan.
Bunday jaǵdaylar puqaralardıń artıqsha waqıt hám qarjı jumsalıwına, máselesin sheshiw ushın jáne basqa uyım yamasa shaxslarǵa múrájat etiwine sebep bolıp, korrupciyalıq qáwip-qáterlerdi de kúsheytpekte.
Xızmetlerdi sanlastırıw procesinde barlıq qararlardı oraylasqan tártipte qabıl etiw ámeliyatınıń qálipleskeni de xalıq ushın artıqsha tosqınlıqlardı payda etken.
Atap aytqanda, turaq jay emes obekttiń kategoriyasın ózgertiw ushın wálayat yamasa respublika dárejesindegi shólkemniń kelisimi talap etilmekte. Bir máseleni sheshiw ushın puqaralardan bir neshe márte arza tapsırıw hám hár bir arza ushın óz aldına tólem tólew soralmaqta.
Máselen, bir háwlini aǵa-ini arasında bóliw ushın tórt, bir miyrastı úsh bólekke bóliw ushın bolsa altı arza talap etiledi. Bir arza rayon, wálayat hám respublika dárejesinde 30-50 basqıshta kórip shıǵılıp, process ortasha 15-20 kúnge sozılmaqta.
Prezentaciyada agentliktiń basqarıw strukturası da sın kózqarastan tallandı.
Házirgi waqıtta rayon hám wálayat dárejesinde Kadastr agentligi jáne Kadastr palatasınıń óz aldına aymaqlıq bólimleri bolıp, sistema ámelde eki basshı tárepinen basqarılmaqta.
Sistemadaǵı xızmetkerlerdiń 56 procentin basshı hám qadaǵalawshılar, 44 procentin bolsa tikkeley orınlawshılar quraydı. Jumısqa qabıl etiw processleriniń quramalılıǵı sebepli 700 den aslam jumıs ornı vakant qalmaqta. Xızmetkerlerdiń 40 procenti óz qánigeligi boyınsha islemey atır.
Qalaberdi, wálayat dárejesindegi basshılarǵa rayonlıq bólimlerdiń basshılarına intizamıy shara kóriw wákilligi berilmegen. Nátiyjede atqarıwshı xızmetkerlerdiń jumıs júklemesi artıp, miynetine haqı tólew dárejesi tómenliginshe qalmaqta.
Sonlıqtan, kadastr xızmetlerin basqıshpa-basqısh tómengi buwınǵa túsiriw hám aymaqlıq bólimlerdiń wákilliklerin keńeytiw usınıs etildi.
Respublika dárejesinde islep atırǵan xızmetkerlerdiń keminde 30 procentin rayonlarǵa ótkeriw, respublika, wálayat hám rayon dárejesindegi Kadastr palatası hám xızmet kórsetiw strukturaların birlestiriw názerde tutılmaqta. Bul arqalı aymaqlıq bólimlerdiń erkinligi hám juwapkershiligi arttırıladı, xızmetler puqaralarǵa jaqınlastırıladı.
Strukturalıq ózgerisler procesinde xalıq sergizdan bolmawı ushın bir hápte múddette “Kadastr másláhát múyeshi” hám “Operativ kadastr” xızmetlerin jolǵa qoyıw wazıypası belgilendi.
Agentlik jumısın “bir arza – bir tólem” principi tiykarında shólkemlestiriw boyınsha usınıslar da kórip shıǵıldı.
Jańa tártipke bola, kóshpes múlkke huqıq payda bolǵanda arza avtomat túrde qáliplestirilip, proaktiv xızmet kórsetiledi. Bul arqalı bir jılda 1 million 200 mıń arza beriwshiniń waqtı hám qarjısı únemlenedi. Kadastrǵa baylanıslı barlıq xızmetlerdi bir arza tiykarında kórsetiw jolǵa qoyılıp, jılına 200 mıń artıqsha arza qısqartıladı.
Kóshpes múlkke bolǵan huqıqtı dizimnen ótkeriw procesi tolıq onlayn túrge ótkeriledi. Nátiyjede jılına 500 mıń arzanı ámeldegi 10-15 kún ornına bir neshe sekundta dizimnen ótkeriw imkaniyatı jaratıladı.
Sonıń ishinde, nızamsız qurılıs ıqtıyarlı túrde saplastırılǵan jaǵdayda juwapkershilikti jeńilletiw usınıs etildi. Sonday-aq, kóshpes múlk huqıqın dizimnen ótkeriw ushın belgilengen múddette arza berilmegen jaǵdayda birinshi márte járiyma ornına eskertiw beriw názerde tutılmaqta.
Juwapkerlerge xızmetlerdi ápiwayılastırıw, artıqsha basqısh hám tólemlerdi qısqartıw, qarar qabıl etiw wákilliklerin tómengi buwınǵa túsiriw jáne taraw xızmetkerleriniń miynet sharayatların jaqsılaw boyınsha tiyisli tapsırmalar berildi.

ÓzA