Búgingi kúnde dúnyada tınıshlıq, sociallıq turaqlılıq, awızbirshilik hám aǵartıwshılıqqa tiykarlanǵan rawajlanıw ideyaları barǵan sayın úlken áhmiyetke iye bolmaqta. Paytaxtımızda óz jumısın baslaǵan “Islam civilizaciyası I Xalıqaralıq forumı: tınıshlıq, keńpeyillik hám ilim-aǵartıwshılıq jolı” mine usı iygilikli maqsetlerge xızmet etetuǵını menen áhmiyetli bolıp esaplanadı. Forum muqaddes islam dininiń adamgershilik, aǵartıwshılıq hám tınıshlıqtı súyetuǵın ideyaları átirapında túrli ellerden ilimpazlar, ekspertler hám jámiyetlik ǵayratkerlerdi birden-bir pikirlesiw maydanında birlestirdi.

Tashkent qalasında baslanǵan hám Samarqand jáne Termiz qalalarında dawam etetuǵın bul abıraylı ánjuman Ózbekstandaǵı Islam civilizaciyası orayı, Ózbekstan Respublikası Din isleri boyınsha komiteti, Imam Maturidiy, Imam Buxariy hám Imam Termiziy xalıqaralıq ilimiy-izertlew orayları, Ózbekstan musılmanları mákemesi, Ózbekstan xalıqaralıq islamtanıw akademiyası jáne Islam dúnyası bilimlendiriw, ilim hám mádeniyat máseleleri boyınsha shólkemi – ICESCO birge islesiwi shólkemlestirildi.

Forumnıń birinshi kúninde dúnyanıń kóplegen ellerinen mámleketlik hám jámiyetlik ǵayratkerler, ministrler, muftiyler, abıraylı ulamalar, akademikler, izertlewshiler, muzey hám kitapxana basshıları, xalıqaralıq shólkemler hám ǵalaba xabar qurallarınıń wákilleri Ózbekstandaǵı Islam civilizaciyası orayında jıynaldı.

Ilaj qatnasıwshılarına Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoevtiń múrájatın Prezident keńesgóyi Xayriddin Sultonov oqıp esittirdi.

Múrájatta atap ótilgenindey, elimiz tariyxında Birinshi hám Ekinshi Renessans dáwirlerinde jaratılǵan biytákirar ilimiy hám mádeniy miyras búgin de adamzattıń rawajlanıwına xızmet etip kelmekte. Jańa Ózbekstan bolsa dúnya jámiyetshiligi menen birgelikte Úshinshi Renessans tiykarın jaratıw jolınan izbe-iz barmaqta.
Muhammed Xorezmiy, Ahmed Ferǵaniy, Ábiw Rayxan Beruniy, Ábiw Áliy ibn Sina, Mırza Ulıǵbek, Áliysher Nawayı, Zahiriddin Muhammed Babur, Imam Buxariy, Imam Termiziy, Imam Maturidiy hám Burxaniddin Marǵinoniy sıyaqlı ullı babalarımız jaratqan biybaha ilimiy-ruwxıy miyras jáhán civilizaciyası ǵáziynesiniń ajıralmas bólegi bolıp esaplanadı. Olardıń shıǵarmaları búgingi kúnde de elimizde Úshinshi Renessans ideyaların júzege shıǵarıwda áhmiyetli ruwxıy tiykar bolıp xızmet etpekte.

Forumda Ózbekstandaǵı Islam civilizaciyası orayınıń direktorı Firdavs Abduxoliqov, Ózbekstan Respublikası Prezidenti Administraciyasınıń Diniy-aǵartıwshılıq máseleleri boyınsha departamentiniń baslıǵı Muzaffar Komilov, ICESCO Bas direktorı Salim al-Malik, Ózbekstan musılmanları mákemesiniń baslıǵı, muftiy Nuriddin Xoliqnazar, Kavkaz musılmanları mákemesiniń baslıǵı Shayxulislom Ollashukur Poshozoda, Islam álemi awqamınıń Bas xatkeri Abdulkarim al-Isso (video múrájat arqalı), TÚRKSAY Bas xatkeri Sulton Raev hám basqa da abıraylı qatnasıwshılar bayanat jasadı.

Shıǵıp sóylegenler ózleriniń sózlerinde Islam dininiń jaqsı hám ómir baǵıshlawshı ideyaları adamzat civilizaciyasınıń rawajlanıwına úlken úles qosqanın, ásirese, Oraylıq Aziya, atap aytqanda, Ózbekstan jerinen jetisip shıqqan ulamalardıń ilimiy miyrası islam civilizaciyasınıń rawajlanıwında sheksiz áhmiyetke iye ekenin atap ótti. Sonday-aq, búgingi kúnde bul miyrastı tereń úyreniw hám onıń aǵartıwshılıq ideyaların keńnen úgit-násiyatlaw Jańa Ózbekstanda ámelge asırılıp atırǵan reformalardıń tiykarǵı baǵdarlarınan biri ekeni atap ótildi.

– Islam civilizaciyası tek ǵana tariyxıy miyras emes, al bárqulla rawajlanıp baratuǵın janlı process bolıp esaplanadı. Onıń aǵartıwshılıq hám ádillikke tiykarlanǵan qádiriyatları búgin de insaniyattıń rawajlanıwı ushın ayrıqsha áhmiyetke iye, – dep atap ótti ICESCO Bas direktorı Salim al-Malik.

Forumnıń tiykarǵı maqseti islam civilizaciyasınıń negizgi mánisin ashıp beriw, onıń ilim, mádeniyat hám ruwxıylıqtıń rawajlanıwına qosqan úlken úlesin kórsetiw, sonday-aq, zamanagóy dúnyada tınıshlıq, keńpeyillik hám aǵartıwshılıq ideyaların keńnen úgit-násiyatlawdan ibarat.

Sonday-aq, bul ánjuman Ózbekstannıń bay tariyxıy hám ilimiy miyrasın xalıqaralıq ilimiy jámiyetshilikke keńnen tanıtıw, Islam civilizaciyası orayın globallıq ilimiy-aǵartıwshılıq platforma sıpatında kórsetiw hám elimizde diniy-aǵartıwshılıq tarawında ámelge asırılıp atırǵan reformalar nátiyjelerin xalıqaralıq kólemde sáwlelendiriwge xızmet etedi.

Forum mámleketimiz basshısınıń baslaması menen bıyılǵı jılı BMShtıń Nyu-York hám Jeneva qalalarındaǵı rezidenciyaları jáne YuNESKOnıń Parijdegi bas rezidenciyasında ótkeriliwi rejelestirilgen islam civilizaciyası hám ata-babalarımızdıń miyrasına baǵıshlanǵan arnawlı prezentaciyalar ushın da áhmiyetli tayarlıq basqıshı bolıp esaplanadı.

Ánjumannıń birinshi kúninde Islam civilizaciyası orayınıń xalıqaralıq ilimiy-aǵartıwshılıq platforma sıpatındaǵı ornı, Jańa Ózbekstandaǵı diniy-aǵartıwshılıq reformalar, Úshinshi Renessans ideyaları, túrkiy xalıqlardıń Islam civilizaciyasına qosqan úlesi, hádis, fiqh, kalom hám teologiya tarawlarındaǵı ilimiy miyras, qoljazbalardı saqlaw hám sanlastırıw, islam kórkem óneri jáne bilimlendiriw hám aǵartıwshılıqtıń civilizaciya rawajlanıwındaǵı ornı sıyaqlı áhmiyetli máseleler dodalandı.

Nazokat USMONOVA,
ÓzAnıń xabarshısı