Húrmetli forum qatnasıwshıları!

Áziz miymanlar!

Ózbekstannıń áyyemgi hám miymandos úlkesinde birinshi márte ótkerilip atırǵan Islam civilizaciyası xalıqaralıq forumınıń ashılıwı múnásibeti menen sizlerdi qızǵın qutlıqlayman.

Dúnyanıń qırqtan aslam ellerinen kelgen belgili ilimpazlar, abıraylı xalıqaralıq shólkemlerdiń wákilleri, mámleketlik hám jámiyetlik ǵayratkerler, mádeniyat hám diniy konfessiyalardıń ǵayratkerleri qatnasıp atırǵan bul ánjumannıń Ózbekstandaǵı Islam civilizaciyası orayında ótkerilip atırǵanı tereń tariyxıy hám simvolikalıq mánige iye. Bul iri xalıqaralıq ilaj dúnya jámiyetshiliginiń islam civilizaciyasına, onıń bay ruwxıy, ilimiy hám mádeniy miyrasına qızıǵıwshılıǵı hám itibarınıń artıp baratırǵanınan derek beredi.

Búgingi kúnde dúnya tereń hám jedel ózgerisler dáwirin basınan ótkermekte. Insaniyat ilim hám texnologiyalar tarawında teńsiz jetiskenliklerdi qolǵa kirgizbekte, sonıń menen birge, awır sınaq hám mashqalalarǵa da dus kelmekte: kelispewshilikler hám óz-ara isenimsizlik kúsheymekte, buzǵınshı ideyalar, shıdamsızlıq, ekstremizm, islomofobiya kórinisleri keńnen tarqalmaqta. Mádeniyatlar, dinler hám civilizaciyalardı bir-birine qarsı qoyıw, túrli xalıqlardıń úrp-ádet hám dástúrleri arasında qarama-qarsılıq keltirip shıǵarıwǵa urınıwlar háwij almaqta.

Bunday qıyın jaǵdayda ázelden adamzattıń tınısh-tatıw turmısı, awızbirshilik hám aǵartıwshılıqqa umtılıwı, izbe-iz rawajlanıwı ushın bekkem tiykar bolıp xızmet etip kelgen iygilikli túsinikler, sonıń ishinde, islam qádiriyatları ayrıqsha áhmiyetke iye. Bárshemizge belgili, bul qádiriyatlar ásirler dawamında ilimiy rawajlanıw, mádeniy joqarılaw hám ruwxıy jetilisiwdiń qúdiretli deregi sıpatında dúnya sanasınıń rawajlanıwına sheksiz úles qosqan hám ulıwma insanıylıq miyrastıń ajıralmas bólegine aylanǵan.

Usı mánide, 2017-jılı Birlesken Milletler Shólkeminiń joqarı minberinen Ózbekstan alǵa qoyǵan “Jawızlıqqa qarsı aǵartıwshılıq” degen konceptuallıq ideya ápiwayı, biraq ózgermeytuǵın bir haqıyqattı tastıyıqlaydı: búgingi tınısh emes hám qáweterli dúnyada tek ǵana ilim, tálim-tárbiya, mádeniyat hám joqarı ádep-ikramlılıq qádiriyatlar ǵana jer júzinde tınıshlıq, óz-ara túsinisiw, sociallıq tatıwlıq hám turaqlı rawajlanıw ushın isenimli tiykar bola aladı.

Muqaddes islam dinimiz insandı áziz hám qádirli bilip, haqıyqatlıqtı izlewge, ilim-aǵartıwshılıqqa umtılıwǵa, ilimiy ashılıwlar islewge, dóretiwshi miynetke, bilimlendiriw, kórkem óner hám mádeniyattı rawajlandırıwǵa ilhamlandırıp keledi.

Pútkil insaniyattıń ulıwma baylıǵı bolǵan bul biybaha miyrasta regionımızdıń da múnásip úlesi bar. Bul sheksiz aymaq dúnya iliminiń, aǵartıwshılıqtıń hám mánawiyatınıń tán alınǵan iri oraylarınan biri bolıp esaplanadı. Áne usı teberik jerde ásirler dawamında matematika, astronomiya, geodeziya, medicina, ximiya, tariyx, filosofiya, kalam, hádistanıw hám basqa da kóplegen ilim tarawları joqarı rawajlanǵan. Atap aytqanda, ullı watanlaslarımız – Muhammed Xorezmiy, Ahmad Farǵaniy, Ábiw Rayxan Beruniy, Ábiw Áliy ibn Sino, Mırza Ulıǵbek, Áliysher Nawayı, Babur Mırza, Imam Buxariy, Imam Termiziy, Imam Moturidiy, Burhaniddin Marǵinoniy sıyaqlı ullı oyshıllardıń biybaha miyrası dúnya aǵartıwshılıǵı ǵáziynesinen múnásip orın iyeleydi.

Elimiz tariyxında ámelge asırılǵan, Birinshi hám Ekinshi Renessans dep atalǵan ullı rawajlanıw dáwirlerinde erisilgen biybaha ilimiy-mádeniy jetiskenlikler házirgi kúnde de insaniyattı jańa sheklerge qaray ruwxlandırıp kelmekte. Búgingi kúnde Jańa Ózbekstan dúnya jámiyetshiligi menen birgelikte Úshinshi Renessans tiykarın jaratıw jolınan isenimli barmaqta.

Biz bul jańa Oyanıw dáwirin ilim, innovaciyalar, zamanagóy bilimlendiriw, jámiyettiń ruwxıy-intellektuallıq ósiwi, bay tariyxıy miyrasımızǵa tereń húrmet hám hár bir insannıń dóretiwshilik potencialın júzege shıǵarıwǵa tiykarlanǵan jańa rawajlanıw basqıshı sıpatında kóremiz.

Sonlıqtan, elimizde islam civilizaciyasınıń bay hám biytákirar miyrasın qayta tiklew, qásterlep saqlaw, úyreniw hám keńnen úgit-násiyatlaw mámleketlik siyasattıń tiykarǵı baǵdarlarınan birine aylandı. Bul sistemalı jumıslar, bárinen burın, islam miyrasın tereń úyreniw, joqarı maman qánigelerdi tayarlaw, fundamental ilimiy izertlewlerdi qollap-quwatlaw, gumanitarlıq birge islesiwdi rawajlandırıwǵa qaratılǵan. Bul processte islam civilizaciyasınıń ullı ǵayratkerleriniń ómiri hám jumısı menen baylanıslı muqaddes zıyarat etiw orınları jáne tariyxıy-mádeniy komplekslerdi qayta tiklew hám abadanlastırıw boyınsha misli kórilmegen jumıslar ámelge asırılmaqta.

Ásirese, Samarqand wálayatında ullı muhaddis Imam Buxariy estelik kompleksiniń qayta tikleniwi tek ǵana mámleketimiz emes, al pútkil musılman dúnyasında eń iri ruwxıy, ilimiy hám aǵartıwshılıq oraylardan biri sıpatında tán alınıp atırǵanı bizdi álbette quwandıradı. Ázelden ullı civilizaciyalar, mádeniyat hám dinler tutasqan Ózbekstan jeri búgingi kúnde de túrli millet hám xalıqlar, diniy konfessiya wákilleri tınıshlıq, óz-ara isenim hám awızbirshilik ortalıǵında jasaytuǵın jaqsılıq úlkesine aylanıp barmaqta. Mine, usı ashıq-aydınlıq, keńpeyillik hám awızbirshilik dástúrleri mámleketlik siyasatımızdıń tiykarǵı principlerin qurap, elimizdiń xalıqaralıq gumanitarlıq birge islesiw, mádeniyatlar hám civilizaciyalar arasındaǵı qarım-qatnastı bunnan bılay da bekkemlew jolındaǵı umtılıslarınıń mazmunın belgilep bermekte.

Húrmetli forum qatnasıwshıları!

Muqaddes Quranı kárimniń “Iqro!” yaǵnıy “Oqı!” degen máńgi shaqırıǵı dúnyadaǵı barlıq jaqsı niyetli insanlardıń búgingi hám keleshek áwladlardıń baxıt-ıǵbalın gózlep ámelge asırıp atırǵan ullı háreketleri ushın jol kórsetiwshi juldız wazıypasın atqaradı. Aradan neshe ásirler ótkenine qaramastan, bul ilahiy shaqırıwdıń tereń mazmunı óz áhmiyetin joǵaltqan joq.

Kerisinshe, jedel ózgerisler hám texnologiyalar misli kórilmegen pátlerde rawajlanıp atırǵan házirgi dáwirde bul shaqırıq jáne de bálent hawazda jańlap, áyne ilim-aǵartıwshılıq, ruwxıy hám intellektuallıq rawajlanıw jámiyet rawajlanıwınıń sheshiwshi kúshi ekenin pútkil insaniyatqa esletip tur.

Bul múbárek sóz Ózbekstandaǵı Islam civilizaciyası orayınıń tiykarǵı dárwazasınıń aldına jazılǵan bolıp, onıń ullı maqseti – islam civilizaciyasınıń biybaha miyrasın qásterlep saqlaw hám tereń úyreniw, sol tiykarda dúnya xalıqları arasında doslıq hám birge islesiwdi hár tárepleme bekkemlewdey ullı missiyasın anıq belgilep beredi. Biz ushın bul Oray xalqımızdıń tariyxıy yadınıń belgisi, ullı ata-babalarımızdıń miyrasına bolǵan tereń húrmettiń kórinisi, sonıń menen birge Jańa Ózbekstannıń keleshekke qaratılǵan kúshli umtılısınıń ayqın tımsalı bolıp esaplanadı.

Sonıń menen birge, ol ashıq intellektuallıq mákan bolıp, óz ómirin ilimdi rawajlandırıw, ulıwmainsanıylıq qádiriyatlardı saqlaw hám keleshek áwladlarǵa zıyansız jetkeriwge baǵıshlaǵan dúnyadaǵı barlıq aǵartıwshı insanlardı, ilimpaz hám izertlewshiler, diniy ǵayratker hám qánigelerdi birlestiriwge xızmet etedi.

Itibarlı tárepi sonda, Oray qısqa waqıt ishinde ótmish penen keleshekti, Shıǵıs penen Batıstı, áyyemgi dástúrler menen zamanagóy ilimiy jetiskenliklerdi óz-ara baylanıstıratuǵın intellektuallıq kópirge aylandı. Sonlıqtan, biz Islam civilizaciyası I xalıqaralıq forumın hár qıylı mámleketler hám xalıqaralıq shólkemler, ilimiy oraylar, universitetler hám muzeyler, kitapxanalar hám izertlew institutlarınıń intellektuallıq potencialın birlestiretuǵın globallıq birge islesiwdiń jańa basqıshı dep bahalaymız hám bul baǵdarda birgeliktegi háreketler baǵdarlamasınıń qabıl etiliwine úmit bildiremiz.

Ózbekstan xalıqaralıq sherikler menen ámelge asırılıp atırǵan birgeliktegi joybar hám baslamalardı hár tárepleme qollap-quwatlawǵa bárqulla tayar. Bunıń ushın Islam civilizaciyası orayında fundamentallıq ilimiy izertlewler ótkeriw, xalıqaralıq forum hám konferenciyalar shólkemlestiriw, birgeliktegi basılımlar tayarlaw, bilimlendiriw baǵdarlamaların ámelge asırıw jáne dúnyanıń jetekshi ilimiy hám mádeniy orayları menen keń kólemli gumanitarlıq birge islesiwdi rawajlandırıw ushın barlıq sharayatlar jaratılǵan.

Biz ilim hám aǵartıwshılıq zamanımızdıń eń ullı birlestiriwshi kúshi ekenine, onıń dóretiwshilik tiykarı, tınıshlıq hám turaqlı rawajlanıwdıń bekkem tırnaǵı bolıp qalatuǵınına bekkem isenemiz hám bársheńizdi usı iygilikli maqset jolında birge islesiwge shaqıramız.

Húrmetli doslar!

Sizler forum sheńberinde Samarqand hám Termiz sıyaqlı tariyxıy qalalarımızda ullı babalarımızdıń ilimiy miyrasına baǵıshlanǵan ánjumanlarda qatnasıp, elimizde diniy-aǵartıwshılıq qádiriyatlardı tiklew hám qásterlep saqlaw, tınıshlıq hám keńpeyillikti bekkemlew, ulıwma, Jańa Ózbekstandı qurıw baǵdarında ámelge asırılıp atırǵan jumıslarımız benen jaqınnan tanısasız. Miynetkesh hám miymandos xalqımız wákilleri menen bolatuǵın qızǵın ushırasıw hám sóylesiwler sizlerdi jańa ilimiy izertlewler hám kórkem shıǵarmalar, mádeniy-gumanitarlıq joybarlar jaratıwǵa ilhamlandıradı, dep isenemen.

Sizlerdi jáne bir márte shın júrekten qutlıqlap, bársheńizge bekkem densawlıq, maqtanıshlı jumısıńızǵa rawaj, forum jumısına bolsa tabıs tileymen.

Shavkat Mirziyoev,
Ózbekstan Respublikası Prezidenti