Aq jegde – qaraqalpaq xalqınıń jası úlken káywana hayalları kiyetuǵın sırtqı kiyimi, milliy lipaslardıń eń ózine tán úlgileriniń biri bolıp esaplanadı. Onıń tiykarǵı ózgesheligi uzın jeńleri bolıp tabıladı. Jeńler qolǵa kiyilmeydi, kiyimniń arqa tárepine eki jeń biriktirilip, bawlar menen baylap qoyıladı.
Aq jegdenin ayrıqsha kórkemlik qunı onıń bay naǵısları menen belgilenedi. Aq gezleme ústine qızıl jipek sabaqlar menen tigilgen naǵıslar shatrash (krest) hám baspa usıllarında islengen bolıp, geometriyalıq hám stilizaciyalanǵan ósimlik tárizli naǵıslardı óz ishine aladı. Naǵıslar jaǵa, aldıńǵı, arqa tárep hám geyde jeńlerdi de qamtıp alıp, bir pútin kompoziciyanı payda etken. Kiyim iyesiniń jası úlkeygeni sayın kesteler sanı azayıp barǵan hám kekse hayallar kiyiminde olar tiykarınan jaǵa bóliminde saqlanıp qalǵan.
Jegdeniń jaǵasın bezewge ayrıqsha itibar qaratılǵan, sebebi ol qorǵaw wazıypasın da atqarǵan. Aq jegdenin tómengi bólimi ǵarǵa tuyaq (ǵarǵa tırnaq) dep atalǵan ózine tán shashaq tárizli naǵıs penen tamamlanǵan. Bul naǵıs XIX ásir hám XX ásirdiń baslarındaǵı qaraqalpaq gilem toqıwshılıq ónerinde de keńnen tarqalǵan.
Búgingi kúnde aq jegde tek ǵana dástúriy kiyim úlgisi emes, al qaraqalpaq xalqınıń ámeliy – bezew kórkem óneriniń biybaha úlgisi sıpatında da joqarı dárejede qádirlenedi. Onda áyyemgi naǵıs dástúrleri xalıq kesteshileriniń sheksiz sheberligi menen úylesken.
Qaraqalpaqstan xabar agentligi