Globallıq ekologiyalıq fondtıń (GEF) VIII Assambleyası sheńberinde Oraylıq Aziya mámleketleriniń qorshaǵan ortalıq tarawı basshıları hám BMShtıń Qorshaǵan ortalıq baǵdarlamasınıń (UNEP) atqarıwshı direktorı Inger Andersen arasında áhmiyetli ushırasıw bolıp ótti.
Ushırasıwda Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń ekologiya máseleleri boyınsha keńesgóyi – Ekologiya hám klimat ózgeriwi milliy komitetiniń baslıǵı Aziz Abduhakimov, Qazaqstan ekologiya hám tábiyiy resurslar ministri Erlan Nisanbaev, Tájikstan húkimeti janındaǵı Qorshaǵan ortalıqtı qorǵaw komitetiniń baslıǵı Bahodur Sheralizoda jáne Qırǵızstan hám Túrkmenstan wákilleri qatnastı.
Sóylesiw dawamında tárepler regionallıq ekologiyalıq birge islesiwdiń tiykarǵı baǵdarları hám UNEP penen birge islesiwdi jáne de bekkemlew máselelerin dodaladı.
Atap ótiliwinshe, keyingi jılları Oraylıq Aziyada qorshaǵan ortalıqtı qorǵaw hám klimat kún tártibi mámleket basshıları dárejesinde misli kórilmegen dárejede itibar orayına shıqqan. Oǵan 2025-jılı ótkerilgen Samarqand klimat forumı hám Astana qalasındaǵı Regionallıq ekologiyalıq sammit ayqın mısal bola aladı.
Sóylesiwlerdiń tiykarǵı temalarınan biri hawa sapasın jaqsılaw hám “Taza hawa ushın mámleketleraralıq koaliciya” baslamasın rawajlandırıw boldı. Qatnasıwshılar qum hám shań boranlarınıń xalıq salamatlıǵı hám qorshaǵan ortalıqqa unamsız tásirin azaytıwǵa qaratılǵan regionallıq joybardı UNEP penen birgelikte islep shıǵıw máselesin dodaladı.
Sonday-aq, hawa sapası monitoringi hám prognozlaw sistemaların jetilistiriw, ekologiyalıq maǵlıwmatlar almasıwın jolǵa qoyıw hám transshegaralıq pataslanıwǵa qarsı ilajlardı muwapıqlastırıwdı názerde tutatuǵın keń kólemli regionallıq baǵdarlamanı qáliplestiriw imkaniyatları kórip shıǵıldı.
Ushırasıwda Oraylıq Aziyada qorshaǵan ortalıqtıń ózgeriwleriniń regionallıq atlasın jaratıw baslaması da ayrıqsha itibar orayında boldı. Ózbekstan 2025-jılı UNEP járdeminde iske qosılǵan Milliy qorshaǵan ortalıq atlasın islep shıǵıw tájiriybesin usındı. Usı tiykarda regionnıń barlıq mámleketleriniń ekologiyalıq maǵlıwmatların birlestiretuǵın birden-bir regionallıq atlastı jaratıw usınıs etildi.
Sonday-aq, Oraylıq Aziya mámleketleriniń Monreal protokolı sheńberindegi qatnasıwı hám regionnıń BMSh sisteması jáne UNEPtegi institucionallıq wákilligin kúsheytiw máseleleri de kórip shıǵıldı.
Ushırasıw juwmaǵında qatnasıwshılar turaqlı rawajlanıw, ekologiyalıq turaqlılıq hám klimat qáwipsizligin támiyinlew maqsetinde UNEP penen birge islesiwdi bunnan bılay da keńeytiwge tayar ekenligin tastıyıqladı. Bul bolsa Oraylıq Aziya mámleketleriniń xalıqaralıq ekologiyalıq processlerdegi ornı hám abırayın jáne de bekkemlewge xızmet etetuǵını aytıldı.
Muhayyo Toshqoraeva,
ÓzA