Prezident Shavkat Mirziyoev 6-aprel kúni salıq hákimshiligin jetilistiriw hám salıq uyımlarınıń jumısın reformalawǵa baylanıslı prezentaciya menen tanıstı.
Sońǵı eki jılda salıq bazasınıń keńeyiwi esabınan byudjetke túsimler kólemi ekonomikalıq pátlerge salıstırǵanda tezirek óspekte. Xalıqaralıq valyuta qorı da bul nátiyjelerge salıq hákimshiligin kúsheytiw hám jasırın ekonomikanı qısqartıw arqalı erisilip atırǵanın tán almaqta. Sonıń menen birge, sistemanı izbe-iz reformalaw arqalı 2030-jılǵa barıp, salıq túsimlerin 491,5 trillion sumǵa jetkeriw, ekonomikada baqlanbaytuǵın úlesti bolsa 28 procentten 19,6 procentke shekem qısqartıw maqset etilgen.
Májiliste salıq túsimlerin arttırıwdaǵı eń úlken rezerv jasırın ekonomikanı qısqartıw ekeni atap ótildi.
Prezidentimiz sanlı tallaw hám jasalma intellekt imkaniyatlarınan keńnen paydalanıp, “aqıllı” qadaǵalaw sistemasın engiziw arqalı byudjetke qosımsha 30 trillion sum túsimdi támiyinlew zárúr ekenligin kórsetip ótti. Bul sawda hám xızmetler, sanaat, qurılıs, ulıwma awqatlanıw hám basqa da tarawlarda P2P -operaciyalar monitoringi, tovarlardı markirovkalaw, sanlı qadaǵalawdı kúsheytiw, júklerdi hújjetsiz tasıw háreketin avtomatikalıq anıqlaw hám rásmiy emes bántlikti rásmiylestiriw sıyaqlı mexanizmlerden keńnen paydalanıw esabınan támiyinleniwi múmkin.
Bazarlar hám sawda komplekslerinde qadaǵalaw tolıq jolǵa qoyılmaǵanı, sanlastırıw jumıslarınıń jeterli emesligi aqıbetinde bul baǵdardaǵı imkaniyatlar tolıq iske qosılmay atırǵanı atap ótildi. Búgingi kúnde bul jerlerde 72 mıńnan aslam usaqlap satıw sawda subekti jumıs alıp barmaqta. Biraq olardıń 38 mıńnan aslamı tovar aylanısın ayına 1 million sumnan az kórsetken, 40 mıńnan aslamı bolsa kúnine tek ǵana 2-3 chek beredi. Sonday-aq, bazarlardaǵı 12 mıń sawda ornı boyınsha ijara shártnamaları esapqa qoyılmaǵan. Nátiyjede 37 mıń isbilermen ayına 500 mıń sumnan az salıq tólegen.
Sol sebepli, bazarlar hám sawda komplekslerin tolıq sanlastırıw esabınan qosımsha túsim dereklerin iske qosıw, qadaǵalaw, salıq xızmeti hám sanlı baqlawdı óz-ara integraciyalaw zárúr ekenligi kórsetip ótildi.
Májiliste strategiyalıq emes iri salıq tólewshilerge aymaqlarda xızmet kórsetiw máselesi haqqında da sóz boldı.
Atap aytqanda, 209 mıń QQS tólewshisi salıq uyımlarınan uzaqta jaylasqanı sebepli xızmet kórsetiw hám qadaǵalaw nátiyjeliliginiń tómenlegeni atap ótildi. Usı múnásibet penen 500 strategiyalıq emes kárxana qadaǵalawın wálayat dárejesine, 103 mıńnan aslam awıl xojalıǵı, sawda hám ulıwma awqatlanıw kárxanaların rayon dárejesine ótkeriw usınıs etildi. Usı kózqaras salıq tólewshilerge ornında xızmet kórsetiw sapasın arttırıw, mashqalalardı jedel sheshiw hám qadaǵalaw nátiyjeliligin kúsheytiwge xızmet etedi.
Isbilermenler ushın salıq hákimshiligin ápiwayılastırıw máselelerine de ayrıqsha itibar qaratıldı.
Ótkerilgen soraw nátiyjelerine bola, isbilermenlerdiń kópshiligi tekseriwler, esabat tapsırıw hám salıq tólew processleriniń quramalılıǵınan narazı ekeni aytıldı. Usı múnásibet penen “avtokameral” qadaǵalawdı jazalaw quralınan qáteni erte anıqlap, dúzetiwge xızmet etetuǵın profilaktika sistemasına aylandırıw, kárxanalardı qáwip dárejesine qarap, “jasıl,” “sarı” hám “qızıl” kategoriyalarǵa ajıratıp islew zárúr ekenligi atap ótildi.
Sonday-aq, 6 túrdegi esabattı insannıń aralasıwısız avtomat túrde qáliplestiriw hám birden-bir salıq esabına ótiw jumıslarınıń barısı haqqında málimleme berildi. Búgingi kúnde 198 mıń jaǵdayda esabat beriw múddeti buzılǵanı, 14,7 mıń salıq tólewshiler esabat bermegenligi ushın 396,6 milliard sum járiyma qollanılǵanı, salıqlardı tólewde esapbetlerdiń sanı artıp ketkeni sebepli, 20 mıń qátelikke jol qoyılǵanı aytıldı.
Jańa sistema engizilse, tiykarsız salıq qarızı, artıqsha tólem hám penya qollanıw ámeliyatı qısqartılıp, isbilermenler 8,4 trillion sum qarjını únemlewi múmkin ekenligi atap ótildi. Jańa qatnas nátiyjesinde tekseriwler sanınıń azayıwı, esabatlardaǵı qátelerdiń keskin qısqarıwı, múrájatlardı kórip shıǵıwdıń tezlesiwi hám koll-oraylardıń jumısı sezilerli dárejede jaqsılanıwı kútilmekte.
Prezentaciyada salıq uyımlarınıń jumısındaǵı eń tiykarǵı másele kadrlar potencialı ekeni de kórsetip ótildi.
Sońǵı jılları bul baǵdardaǵı jumıslar jeterli dárejede shólkemlestirilmegeni sebepli kadrlardıń turaqlı emesligi artqan. Xızmetkerlerdiń mamanlıǵın arttırıw dárejesi tómen, materiallıq xoshametlew sisteması zaman talaplarına juwap bermeytuǵını, sociallıq qollap-quwatlaw mexanizmleri jeterli emes ekenligi atap ótildi. Atap aytqanda, 2022-jılı 3 mıńnan aslam xızmetker mamanlıǵın arttırǵan bolsa, ótken jılı tek ǵana 700 i qayta oqıtılǵan.
Usı múnásibet penen kadrlardıń mamanlıǵın arttırıw, úzliksiz bilimlendiriwdi jolǵa qoyıw, xızmetkerlerdi materiallıq hám sociallıq xoshametlew boyınsha jańa usınıslar usınıldı. Kadrlar potencialın bekkemlew maqsetinde Salıq komiteti janındaǵı Salıq akademiyasınıń materiallıq-texnikalıq bazasın bekkemlew ilajları belgilep alındı.
Mámleketimiz basshısı salıq hákimshiliginde sanlı texnologiyalar, tallaw hám jasalma intellekt tiykarında pútkilley jańa jumıs usılın engiziw, isbilermenler ushın qolaylı hám ádil salıq ortalıǵın jaratıw hám tarawda maman kadrlar korpusın qáliplestiriw boyınsha juwapkerlerge tapsırmalar berdi.
Salıq sistemasınıń jumısın “tekseriwden – serviske” principi tiykarında transformaciyalaw, xızmet kórsetiwdiń sapasın bunnan bılay da arttırıw hám qadaǵalawdıń zamanagóy, nátiyjeli mexanizmlerin jolǵa qoyıw tiykarǵı wazıypa sıpatında belgilendi.
ÓzA