Prezident Shavkat Mirziyoev joqarı bilimlendiriw, ilim hám innovaciyalar sistemasın bunnan bılay da jetilistiriwge qaratılǵan usınıslardıń prezentaciyası menen tanıstı.
Mámleketimizde sońǵı jılları joqarı bilimlendiriwge qamtıp alıwdı keńeytiw, bilimlendiriwdiń sapasın arttırıw, ilimiy potencialdı bekkemlew hám xalıqaralıq birge islesiwdi rawajlandırıw boyınsha keń kólemli reformalar ámelge asırılmaqta. Qalaberdi, sistemadaǵı potencialdan nátiyjeli paydalanıw, ilimdi ekonomika menen úzliksiz baylanıstırıw, bilimlendiriw hám izertlew integraciyasın tereńlestiriw áhmiyetli wazıypa bolıp qalmaqta.
Usı múnásibet penen prezentaciyada joqarı bilimlendiriw, ilim hám innovaciyalar sistemasın jetilistiriw boyınsha islep shıǵılǵan jańa ilajlar kórip shıǵıldı.
Sonıń ishinde, ” U10 – Ózbekstannıń globallıq dárejedegi aldınǵı universitetleri” baǵdarlaması ámelge asırıladı. Baǵdarlama sheńberinde tańlaw tiykarında 10 joqarı bilimlendiriw shólkemine milliy izertlew universiteti statusı berilip, olarda ilimiy klasterler shólkemlestiriledi.
Bul tańlaw professor-oqıtıwshılar hám ilimpazlardıń potencialı, qatnasıwshı shólkemlerdiń milliy hám xalıqaralıq reytinglerdegi ornı, ilimiy infrastrukturası jáne qarjılandırıwdaǵı úlesi sıyaqlı kórsetkishler tiykarında ótkeriledi.
Shólkemlestiriletuǵın ilimiy klasterler jergilikli hám sırt el joqarı bilimlendiriw shólkemleri, ilimiy mákemeler hám sanaat kárxanaları menen birgeliktegi konsorcium sıpatında jumıs alıp baradı.
Milliy izertlew universiteti statusı berilgen universitetke ilimiy klaster shólkemlestiriw ushın Ilimdi qarjılandırıw hám innovaciyalardı qollap-quwatlaw qorı esabınan 150 milliard sumǵa shekem qarjı ajıratıladı.
Sonday-aq, joqarı bilimlendiriw sistemasında nátiyjege baǵdarlanǵan qarjılandırıw mexanizmlerin engiziw názerde tutılmaqta.
Atap aytqanda, 2027-jıldan baslap joqarı bilimlendiriw shólkemlerin olardıń milliy reytingtegi nátiyjelerine bola finanslıq xoshametlew sisteması jolǵa qoyıladı.
Onda universitetler bilimlendiriwdiń sapası, ilimiy jumıs, xalıqaralıq birge islesiw, sanlastırıw hám pitkeriwshilerdiń bántligi sıyaqlı normalar tiykarında bahalanadı.
Mámleketlik grant tiykarında bilim alıp atırǵan studentler ushın joqarı oqıw orınlarına ajıratılatuǵın qarjılar muǵdarın qáliplestiriwde de jańa qatnaslar usınıs etildi. Endi bilimlendiriw baǵdarınıń quramalılıǵı, miynet bazarınıń talapları, universitet reytingi, aymaqlıq faktorlar hám professor-oqıtıwshılardıń miynetin xoshametlew sıyaqlı kórsetkishler esapqa alınadı.
Ilimiy izertlewlerdi qarjılandırıwdıń jańa sistemasınıń engiziliwi názerde tutılmaqta. Atap aytqanda, mámleketlik ilimiy baǵdarlamalar sheńberinde ajıratılatuǵın qarjılardıń keminde 50 procenti tiykarǵı baǵdarlarǵa jumsaladı. Joybarlardı tańlap alıw xalıqaralıq ekspertiza, ilimiy-texnikalıq keńesler hám tarmaq kárxanaları menen birgelikte ámelge asırıladı.
Sonday-aq, joqarı bilimlendiriw hám ilimiy shólkemlerdiń jumısında ilimiy qollanbalardı kommerciyalastırıwdı keńeytiwge qaratılǵan jańa sistema usınıs etildi.
Sonıń ishinde, joqarı oqıw orınlarınıń “spin-off” kárxanaların shólkemlestiriw arqalı “tarmaq – kárxana – joqarı bilimlendiriw shólkemi – ilimiy shólkem” shınjırı tiykarında innovaciyalıq ónim hám xızmetler islep shıǵarıwdı jolǵa qoyıw názerde tutılmaqta.
Bul arqalı ilim nátiyjelerin ámeliyatqa engiziw, texnologiyalıq transferdi kúsheytiw hám universitetlerdiń isbilermenlik belsendiligin arttırıw maqset etilgen.
Ózbekstandı regionallıq bilimlendiriw xabına aylandırıw maqsetinde sırt el studentlerin tartıw boyınsha jańa mexanizmler usınıs etildi. Atap aytqanda, hár jılı respublikalıq mámleketlik joqarı bilimlendiriw shólkemlerinde 500 ge shekem qábiletli sırt el puqaralarına joqarı bilim alıw ushın grant ajıratıwdı názerde tutatuǵın “Jańa Ózbekstan stipendiyası” baǵdarlamasın ámelge asırıw belgilenbekte.
Prezentaciyada tarawda basqarıw nátiyjeliligin arttırıw, sanlı bilimlendiriw hám jasalma intellektti rawajlandırıw, jaslardıń innovaciyalıq baslamaların qollap-quwatlawǵa qaratılǵan basqa da áhmiyetli baslamalar dodalandı.
Mámleketimiz basshısı usınıs etilgen usınıslardı hár tárepleme puqta islep shıǵıw, olardı basqıshpa-basqısh engiziw arqalı joqarı bilimlendiriw hám ilim sistemasın jańa dárejege alıp shıǵıw áhmiyetli ekenligin atap ótti. Juwapkerlerge tiyisli tapsırmalar berildi.
ÓzA