Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoevtiń mirát etiwine bola Tájikstan Respublikası Prezidenti Emomali Rahmon 26-27-mart kúnleri mámleketlik sapar menen elimizde boldı.
Mámleket basshıları sapardıń ekinshi kúni áyyemgi Buxaranıń tariyxıy esteliklerin zıyarat etip, sanaat kárxanalarınıń jumısı menen tanıstı.
Buxara xalıqaralıq aeroportında mámleketimiz basshısı Tájikstan Respublikası Prezidenti Emomali Rahmondı kútip aldı. Saltanatlı kútip alıw máresiminde joqarı mártebeli miyman húrmetine milliy qosıq hám ayaq oyınlar atqarıldı.
Eski Buxara ázelden óziniń biybaha tariyxıy, arxitekturalıq hám mádeniy baylıqları menen belgili bolıp, ásirler dawamında ilim, islam ilimi hám mánawiyat oraylarınan biri sıpatında tanılǵan. Jası 2,5 mıń jastan asqan qalanıń tariyxıy orayına 1993-jılı YuNESKOnıń Dúnya júzilik miyrası obekti statusı berilgen.
Joqarı mártebeli miyman dáslep Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoev penen birgelikte Bahauddin Naqshband maqbarasın zıyarat etti.
Kompleks islam dúnyasınıń ullı zıyarat orınlarınan biri bolıp esaplanadı. Bul zıyarat etiw ornı Naqshbandiya rawajlanıwınıń tiykarın salıwshısı Bahouddin Naqshband jerlengen jerde qurılǵan bolıp, búgingi kúnde maqbara, xanaqah, meshitler, daxma hám sufizm tariyxı muzeyin óz ishine aladı. Bahauddin Naqshband táliymatınıń iygilikli principi – “Dil ba yoru, dast ba kor” (Kewliń Allada, qolıń iste bolsın) súreni insandı miynet súygishlikke hám ruwxıy páklikke shaqıratuǵını ayrıqsha atap ótildi.
Soń Samaniyler maqbarasına zıyarat etildi. Bul arxitekturalıq estelik Oraylıq Aziyada pisken gerbishten qurılǵan eń eski imaratlardan biri bolıp esaplanadı. Ol IX ásir aqırı – X ásir baslarında Samaniyler mámleketiniń tiykarın salıwshısı hám birinshi húkimdarı Ismail Samaniy tárepinen dinastiyalıq maqbara sıpatında qurılǵan.
Onıń arxitekturalıq kórinisinde tek islam emes, al islamǵa shekemgi dáwir dástúrleri, sonıń ishinde, soǵd mádeniyatına tán naǵıslar da óz kórinisin tapqan. Atap ótilgenindey, quyash nurlarınıń túsiwine qarap, maqbara naǵısları hár túrli jılwalanadı, imarattıń kub hám gúmbez tárizli kompoziciyası bolsa Jer hám Aspan únlesligin simvolikalıq sáwlelendiredi.
Qalıńlıǵı derlik eki metrge jetetuǵın diywallar hám joqarı sapalı gerbish terilgeni sebepli bul biybaha estelik búgingi kúnge shekem jaqsı saqlanıp qalǵan.
Maqbaralarǵa zıyarat waqtında Quran oqılıp, ótkenlerge raxmet, elimizge tınıshlıq hám abadanlıq tilep, pátiya etildi.
Tájikstan Respublikası Prezidenti Emomali Rahmon Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoev penen birgelikte Ark qorǵanı, Poyi Kalan hám Labi Hovuz kompleksleri menen tanıstı.
Ark qorganı Buxaranıń áyyemgi qorǵanı bolıp, derlik 1500 jıl dawamında húkimdarlar rezidenciyası sıpatında xizmet etken. Onıń dáslepki imaratları biziń eramızǵa shekemgi IV-III ásirlerge tiyisli bolıp, házirgi kórinisi tiykarınan XVI ásirde qáliplesken. Burın ol saraylar, hákimshilik imaratlar, quralxanalardı óz ishine alǵan “qala ishindegi qala” bolǵan. Orta ásirlerde bul jerde Rudakiy, Ibn Sina hám keyin ala Omar Hayyam sıyaqlı ullı oyshıllar jasap, dóretiwshilik etkenligi atap ótildi.
Poyi Kalan kompleksi Buxaranıń eń sawlatlı hám belgili arxitekturalıq ansambllerinen biri sıpatında tájikstanlı miymanlarda úlken qızıǵıwshılıq oyattı. Ol 1127-jılı qurılǵan belgili 45,6 metrli minara, 1514-jılı qurılǵan hám 12 mıń adamdı sıydıra alatuǵın jome meshiti, sonday-aq, islam dúnyasınıń eń abıraylı bilimlendiriw mákemelerinen biri esaplanǵan Mir Arab medresesin óz ishine aladı. Meshit háwlisin qorshap turǵan 288 gúmbezli galereya, júzlegen ústinler hám siyrek ushırasatuǵın akustika kompleksine ayrıqsha sawlat baǵıshlaydı.
Labi háwiz ansambli Buxarada saqlanıp qalgan orta ásirlerge tiyisli sanawlı maydanlardan biri bolıp, onıń orayında eski háwiz jaylasqan. Ásirler dawamında qala xalqı bul jerge dem alıw, sáwbetlesiw hám sawda islew ushın kelgen. Kompleks quramına Kókaldash medresesi, Nadir Diywanbegi medresesi hám xanaqası kiredi.
Tájikstan jetekshisi hár bir tariyxıy esteliktiń kórkem úylesimliligi, milliy ónermentshilik úlgileri hám tariyxıy eksponatlarǵa úlken qızıǵıwshılıq bildirdi. Joqarı mártebeli miymanǵa arxitekturalıq usıldıń ózine tán ózgeshelikleri, sonday-aq, naǵıslar hám simvollardıń mazmun-mánisi haqqında tolıq maǵlıwmat berildi.
Buxaranıń bay tariyxı, Ullı jipek jolındaǵı ornı, ilim hám mádeniyattıń rawajlanıwına qosqan úlken úlesi haqqında sóz etetuǵın bul zıyarat orınları Tájikstan delegaciyasında tereń tásir qaldırdı.
Tájikstan Respublikası Prezidenti Emomali Rahmon Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoev penen birgelikte elimiz jeńil sanaatınıń imkaniyatları menen de tanıstı.
Mámleket basshıları Buxara wálayatındaǵı “Merganteks” paxta-toqımashılıq klasteri quramındaǵı “Nigora” fabrikasına bardı.
Bahası 35 million dollarlıq joybar sheńberinde shólkemlestirilgen fabrika paxta shiyki zatın qayta islewden baslap, tayar gezleme hám kiyim-kenshek tayarlawǵa shekemgi úzliksiz óndiris shınjırın jolǵa qoyǵan.
“Shoyigul” sawda belgisi astında islep shıǵarılıp atırǵan tigiw-trikotaj hám tayar kiyim ónimleri tiykarınan Evropa mámleketlerine, atap aytqanda, Italiya, Avstriya, Ullı Britaniya hám Germaniyaǵa eksport etilmekte. Bul jerde 840 jumıs ornı jaratılǵan.
Kárxanada xalıqaralıq standartlarǵa juwap beretuǵın zamanagóy joqarı texnologiyalıq úskeneler Qıtay, Germaniya hám Belgiyadan alıp kelingen. Ekinshi basqıshta sintetikalıq talshıqlar hám onnan tayar ónimler islep shıǵarıwdı jolǵa qoyıw rejelestirilgen.
Joqarı mártebeli miymanlar kárxananıń shou-rumın hám tayar ónimler prezentaciyasın kózden ótkerdi.
Jılına 10 million dollarlıq eksport etip atırǵan fabrika ónimleriniń sapası Tájikstan delegaciyası tárepinen joqarı bahalandı.
Prezidentler mámleketlerimizdiń aldınǵı kárxanaları arasındaǵı kooperaciyanı keńeytiw áhmiyetli ekenligin atap ótti.
Ilajlar juwmaqlanǵannan soń, Buxara xalıqaralıq aeroportında joqarı mártebeli miymandı Ózbekstan Prezidenti Shavkat Mirziyoev shıǵarıp saldı.
Sonıń menen mámleketimiz basshısınıń Buxara wálayatına saparı juwmaqlandı.
Ikrom AVVALBOEV,
Abdulaziz RUSTAMOV,
Zarif KAMILOV,
ÓzAnıń xabarshıları