Prezident Shavkat Mirziyoev Ózbekstandaǵı Islam civilizaciyası orayınıń rásmiy ashılıwı hám iftarlıq máresiminde qatnastı.
Máresimge aymaqlardaǵı studiyalar arqalı nuranıylar, ilimpaz hám ulamalar, keń jámiyetshilik wákilleri jalǵandı. Sonday-aq, túrli millet hám diniy konfessiyalardıń aǵzaları, diplomatiyalıq korpus wákilleri, xalıqaralıq shólkemlerdiń wákilleri de qatnastı.
Ilaj aldınan mámleketimiz basshısı pútkil xalqımızdı múbárek Ramazan ayı menen jáne bir márte shın júrekten qutlıqladı. Usı ullı áyyyam kúnlerine bárshemizdi tınısh-aman, saw-salamat jetkergeni ushın Alla taalaǵa sheksiz shúkirlikler aytıldı.
Ramazan ayı – miyrim-shápáát, jaqsılıq hám sawaplı ámeller tımsalı. Búgingi kúnde mámleketlik hám mámleketlik emes shólkemler, Sociallıq qorǵaw milliy agentligi, Máhálleler awqamı, Musılmanlar mákemesiniń “Vaqf” qayırqomlıq jámiyetlik fondı, aymaqlardaǵı “Insan” sociallıq xızmetler orayları, sonday-aq, saqawatlı isbilermenler tárepinen kekseler hám mayıplar, kem támiyinlengen shańaraqlar, járdemge mútáj insanlarǵa materiallıq hám ruwxıy járdem kórsetilmekte. Medicina bólimleri alıs hám shetki aymaqlarǵa shıǵıp, hayal-qızlar, balalar hám nuranıylardı medicinalıq tekseriwden ótkermekte, awır nawqaslardı operaciya jolı menen emlew jumısları alıp barılmaqta.
Bunday iygilikli jumıslar jámiyetimizde insan qádirin ulıǵlaw, tınıshlıq hám ulıwma milliy birlik ortalıǵın bekkemlewge xızmet etip atırǵanı atap ótildi.
Mámleketimiz basshısı házirgi oǵada qáwipli zamanda tınıshlıq qanshelli ullı hám biybaha baylıq ekenin, 38 millionnan aslam xalqımız birden-bir xalıq, tatıw shańaraq bolıp jasap atırǵanı eń úlken baylıǵımız ekenin jáne de tereń seziniw zárúrligin atap ótti. Dógerekke Ózbekstandaǵı diplomatiyalıq korpus wákilleriniń de qatnasıp atırǵanı muqaddes dinimizdiń adamgershilik hám keńpeyillik qádriyatlarına, mámleketimizdiń ashıq-aydınlıq siyasatına húrmettiń kórinisi sıpatında bahalandı.
Bul kún xalqımız ushın jáne bir tariyxıy waqıya – Ózbekstandaǵı Islam civilizaciyası orayınıń rásmiy ashılıw máresimi ótkerilip atırǵan kún ekeni ayrıqsha atap ótildi.
– Qanshadan-qansha ata-babalarımızdıń arzıw-niyetleri, ármanları ámelge asqan mine usınday umıtılmas kún menen, haqıyqıy ilim-aǵartıwshılıq bayramı menen bársheńizdi shın kewlimnen qutlıqlayman.
Mámleketimizdiń úsh mıń jıllıq dańqlı tariyxı hám bay mádeniyatınıń, Jańa Ózbekstan imkaniyatlarınıń ayqın kórinisi bolǵan bul biytákirar hám ullı kompleks bárshemizge, pútkil xalqımızǵa múbárek bolsın, – dedi Prezidentimiz.
Atap ótilgenindey, elimizde rawajlanǵan mámleket hám erkin jámiyet tiykarın qurıw ushın “Eń dáslep, ilim hám bilimlendiriw” degen ullı maqset turmısqa engizilmekte. Sebebi, muqaddes islam dini de insandı bárqulla ilim hám aǵartıwshılıqqa shaqıradı. Sonıń ushın, Islam civilizaciyası orayınıń Ulıǵbek dárwazasınıń aldına Quranı kárimniń “Iqra!” – “Oqı!” degen múbárek ayatı mórlep qoyılǵanı rámziy hám tereń mánige iye ekeni aytıldı.
Oraydı qurıw haqqında Birlesken Milletler Shólkemi Bas Assambleyasınıń 72-sessiyasında járiyalanǵan iygilikli baslama dúnya jámiyetshiligi, ásirese, islam jámiyetshiligi tárepinen keńnen qollap-quwatlandı. Joybar asıǵıs emes, tereń oylanǵan, ilimiy-izertlew hám izleniwler menen únles halda ámelge asırıldı. Nátiyjede Házireti Imam kompleksi janında biytákirar arxitekturaǵa, haqıyqıy milliy ruwxqa hám milliy kóriniske iye bolǵan shıǵıssha qalasha boy tikledi.
Orayda Ózbekstannıń áyyemgi tariyxı hám civilizaciyasınıń dúrdanaların birden-bir aǵartıwshılıq mákanda kóriw, sol tiykarda xalqımızdıń intellektuallıq hám mádeniy potencialın jáne de tereń ańlaw múmkin.
– Bul jer menen tanısqan hár bir adam, xalqımız, ásirese, jaslarımız islam dininiń gumanistlik mánisin ańlap jetedi, óziniń qanday ullı miyras iyesi ekenin sezinip, kewli maqtanıshqa bólenedi, – dedi Prezidentimiz.
Tek ǵana elimiz emes, al pútkil regionnıń ruwxıy múlki bolǵan biybaha baylıqtı tereń úyreniw hám dúnya kóleminde úgit-násiyatlaw maqsetinde onı Islam civilizaciyası ataması astında birlestiriwge qarar etilgeni aytıldı. Xalıqaralıq ekspertler tán alǵanınday, búgin Ózbekstanda islam civilizaciyası miyrasın úyreniw hám úgit-násiyatlaw boyınsha ózine tán úlken ilimiy mektep qáliplesip atırǵanı, mámleketimiz óziniń qanshelli úlken intellektuallıq potencialǵa iye ekenin dúnyaǵa kórsete alǵanı atap ótildi.
Prezidentimiz oraydıń kólemi hám imkaniyatları haqqında toqtap, bul siyrek ushırasatuǵın kompleks derlik 10 gektar aymaqta jaylasqanın, imarattıń ulıwma paydalanıw maydanı 50 mıń kvadrat metrdi quraytuǵının atap ótti. Bul jerde “Ózbekstan úlkesinde islamǵa shekemgi dáwir,” “Birinshi hám Ekinshi Renessans,” “Jańa Ózbekstan – Úshinshi Renessans tiykarı” sıyaqlı ekspoziciya zalları bar.
Muzey ekspoziciyasın qáliplestiriw hám bayıtıw boyınsha da úlken jumıslar ámelge asırılıp, ótken jıldıń ózinde 1,5 mıńnan aslam eksponat, sonıń ishinde, 800 ge shamalas áyyemgi qoljazba, arxeologiyalıq tabılma hám tariyxıy kartalar ekspoziciyaǵa jaylastırılǵan. Sırt el aukcion úyleri, iri kollekcionerler hám art-dilerler menen birge islesiw jolǵa qoyılıp, 743 eksponattıń túp nusqaları elimizge alıp kelingeni atap ótildi.
Oraydıń tiykarǵı zalı – muqaddes Quran zalında dúnyadaǵı eń áyyemgi altı Quranı kárimlerden biri bolǵan ullı Usman Mushafi óziniń joqarı statusına múnásip abıraylı orın iyelegen. Sonday-aq, túrli dáwirlerge tiyisli biybaha Quran qoljazbaları da usı jerde jámlengen.
Atap ótilgenindey, Islam civilizaciyası orayı 2025-jıldıń ózinde mıńlaǵan sırt elli miymanlarda úlken qızıǵıwshılıq oyattı. Olardıń arasında bir qatar mámleketlerdiń prezidentleri, parlament hám húkimet basshıları, deputat hám senatorlar, ministrler, elshiler, ilim hám jámiyetlik ǵayratkerler, diniy shólkemlerdiń basshıları bar. Oraydı joybarlaw, qurıw hám zamanagóy málimleme texnologiyaları menen úskenelewde Franciya, Qıtay, Ullı Britaniya, AQSh, Birlesken Arab Ámirlikleri, Rossiya, Túrkiya, Germaniya, Ispaniya, Italiya, Malayziya, Ázerbayjan, Saudiya Arabstanı, Hindstan, Oraylıq Aziya mámleketleri hám basqa da mámleketlerden tájiriybeli qánigeler qatnastı.
Mámleketimiz basshısı bul kompleksti qurıwǵa múnásip úles qosqan joybarlawshı hám qurılısshılar, injenerler, ilimpaz hám ulamalar, sırt elli birge islesiwshiler hám ekspertlerge, sonıń ishinde, Ózbekstan mádeniy miyrasın úyreniw, saqlaw hám ǵalaba en jaydırıw boyınsha pútkil jer júzilik jámiyetiniń aǵzalarına, barlıq pidayı insanlarǵa minnetdarshılıq bildirdi. Sonday-aq, bul iri hám quramalı mádeniy obektti qurıwda qáwenderlik járdemin kórsetken jergilikli hám sırt elli isbilermenler, mádeniyat hám sport ǵayratkerlerine ayrıqsha raxmet aytıldı.
– Islam civilizaciyası orayın qurıwǵa kiriser ekenbiz, men dúnyanıń qay jerinde bolmasın, tariyxımızǵa tiyisli bir bet qoljazba bolsa da, bir eksponat bolsa da tawıp, elimizge alıp keliwdi árman etken hám usı wazıypanı ortaǵa qoyǵan edim. Mıń shúkir, búgin áne usı maqsetimizge áste-aqırın erisip atırmız. Bul jumıslardı, álbette, dawam ettiremiz, – dedi mámleketimiz basshısı.
Dúnyanıń hár qıylı mámleketlerinde saqlanıp atırǵan siyrek ushırasatuǵın qoljazbalardı anıqlaw hám úyreniw ushın jańa xalıqaralıq ilimiy ekspediciyalar shólkemlestiriletuǵını atap ótildi. Bul jumıslarǵa jergilikli hám sırt el ilimpazları, jetekshi xalıqaralıq ilimiy oraylar keńnen tartıladı.
Sonday-aq, Oraydıń jumısın keń kólemde jolǵa qoyıw maqsetinde bul jerde ICESCO, IRCICA, Oksford islam izertlewleri orayı, Franciyadaǵı Temuriyler jámiyeti, TURKSOY sıyaqlı xalıqaralıq shólkemler menen birge islesiw tiykarında ofisler shólkemlestirilgeni atap ótildi. Endi olar menen birge islesiwdi jáne de kúsheytiw ushın barlıq zárúr sharayatlar jaratılatuǵını belgilendi.
Orayda Ózbekstan musılmanları mákemesi de óziniń jańa rezidenciyasına iye bolǵanı, bul jerde islam miyrasın tereń úyreniw, diniy xızmetkerler hám imam-xatiblerdiń mamanlıǵın arttırıw, xalıqaralıq birge islesiwdi rawajlandırıw maqsetke muwapıq ekeni atap ótildi.
Jaqın keleshekte BMSh rezidenciyasında da Ózbekstandaǵı Islam civilizaciyası orayı, Imam Buxariy, Imam Termiziy hám Imam Moturidiy xalıqaralıq ilimiy-izertlew oraylarınıń prezentaciyaların ótkeriw rejelestirilgen.
Prezidentimiz oray ruwxıy-aǵartıwshılıq baǵdardaǵı jumıs ushın fundamentallıq baza bolatuǵının ayrıqsha atap ótti. Ózbekstan xalıqaralıq islamtanıw akademiyasınıń studentleri joqarı kurslarda usı jerde oqıwı, muǵallim-oqıtıwshılar bolsa óz bilim hám mamanlıǵın arttırıwı názerde tutılǵan. Eń áhmiyetlisi, oray jaslarımız arasınan jańa xorezmiyler, beruniy hám ulıǵbekler, ferǵaniy hám ibn sinalar, buxariy hám termiziyler jetisip shıǵıwı ushın bekkem ruwxıy maydan bolıwı kerek ekenligi atap ótildi.
Usı múnásibet penen mámleketimiz basshısı ilimpaz hám izertlewshiler, shayır hám jazıwshılar, diniy ulamalar, rejissyor hám xudojnikler, jurnalistler, dóretiwshi jaslarǵa múrájat etti:
– Bul teńsiz baylıqtan ilhamlanıp, sizler jaratatuǵın ilimiy izertlewler, kórkem kitap, kino hám teatr shıǵarmaları, kartina hám kórsetiwler úsh mıń jıllıq tariyx hám mádeniyattıń óshpes hawazı bolıp dúnyaǵa taralsın! Jańa Ózbekstandı tınıshlıq, jaqsılıq, bilim hám aǵartıwshılıq diyarı sıpatında dúnyaǵa jırlasın! Xalqımız, ásirese, jaslarımız ushın tárbiya hám milliy maqtanısh mektebine aylansın! – dedi Prezidentimiz.
Sóziniń juwmaǵında mámleketimiz basshısı Ózbekstandaǵı Islam civilizaciyası orayı elimiz hám dúnya xalqına hámiyshe biyǵárez xızmet etetuǵın tınıshlıq, jaqsılıq, bilim hám aǵartıwshılıq maydanı bolıp qalatuǵınına isenim bildirdi.
Iftarlıq máresiminde Quranı kárimnen tiláwat etildi. Muqaddes Ramazan ayında tutılıp atırǵan orazalar, ámelge asırılıp atırǵan ibadatlar qabıl bolıwın, Jaratqan Iyemiz xalqımızdı hám Watanımızdı óz panasında saqlawın sorap, duwalar etildi.
ÓzA