Prezident Shavkat Mirziyoev texnikalıq tártipke salıw tarawın xalıqaralıq talaplar tiykarında túp-tiykarınan jańalaw boyınsha prezentaciya menen tanıstı.

Atap ótilgenindey, keyingi tórt jılda milliy standartlardıń yarımı xalıqaralıq talaplarǵa tolıq sáykeslendirildi. Mámleketimizdiń akkreditaciya sisteması 185 mámleket arasında 29-orındı iyeledi. Milliy laboratoriyalardıń nátiyjeleri Germaniya, Koreya hám Yaponiya sıyaqlı 37 mámleket tárepinen tán alına basladı.
Sonıń menen birge, qáwip dárejesi joqarı bolǵan 156 tovar poziciyasın májbúriy mámleketlik dizimnen ótkeriw biykar etildi. Májbúriy sertifikatlawdan ótetuǵın tovarlar poziciyası 27 procentke qısqardı.
Sonıń nátiyjesinde tarawda ádalatlı báseki ortalıǵınıń qálipleskeni, artıqsha áweregershilik azayǵanın isbilermenlerdiń ózi de tán almaqta.
Sonıń menen birge, tarawda ele sheshimin kútip atırǵan máseleler kóp ekenligi atap ótildi. Jáhán sawda shólkemine aǵza bolıw procesinde birinshi gezekte texnikalıq tártipke salıw sisteması tolıq xalıqaralıq talaplarǵa say bolıwı shárt ekenligi atap ótildi.
Bárinen burın, ónimdi bahalawda kárxana jumısın tekseriw ámeliyatı isbilermenlerdiń narazılıǵına sebep bolıp atırǵanı kórsetip ótildi. Ámeldegi tártipke bola, talapqa juwap bermeytuǵın ónim anıqlanǵanda, onıń aylanısı emes, onı islep shıǵarǵan isbilermenniń jumısı sheklenbekte.
Rawajlanǵan mámleketler tájiriybesinde risk-analizge tiykarlanǵan bazar qadaǵalaw sisteması ámel etedi. Bunda islep shıǵarıwshı ónimniń muwapıqlıǵın deklaraciyalaw arqalı barlıq juwapkershilikti óz moynına aladı, sapa hám qáwipsizlikti kepilleydi.
Usı múnásibet penen elimizde mámleketlik qadaǵalawdan basqıshpa-basqısh waz keship, bazar qadaǵalawı principlerine ótiledi. Bunıń ushın “Bazardı qadaǵalaw haqqında”ǵı óz aldına nızam joybarı islep shıǵıldı.
Eskirgen standartlar hám nátiyjesiz texnikalıq reglamentlerden waz keshiw hám tolıq xalıqaralıq standartlarǵa ótiw zárúr ekenligi atap ótildi. Házirgi waqıtta 33 mıńnan aslam standartlar bolıp, olardıń 50 procenti gónergen yamasa xalıqaralıq talaplarǵa juwap bermeydi.
Sol sebepli, 6 texnikalıq reglament biykar etiledi, 29 ı qayta kórip shıǵıladı. Bıyılǵı jılı 4 mıń 460, kelesi jılı 2,5 mıńnan aslam, 2028-jılı bolsa 817 xalıqaralıq standarttı qabıl etiw maqset etilgen.
2026-jıl 1-iyulden toqımashılıq, bılǵarı, mebel, elektrotexnika, avtomobil qurılısı, málimleme texnologiyaları, 2027-jıldan baslap neft-gaz, metallurgiya, transport, qurılıs ónimleri, medicinalıq buyımlar, 2028-jıldan bolsa energetika, ximiya, ekologiya hám xızmet kórsetiw tarawlarında óndiris hám xızmet kórsetiwdi tolıq xalıqaralıq standartlar tiykarında shólkemlestiriw rejeleri málim etildi.
Sertifikaciyalaw procesin jáne de ápiwayılastırıw zárúr ekenligi atap ótildi. Házirgi quramalı sistema ózine túser bahanıń tiykarsız artıwına, byurokratiya hám korrupciyaǵa sharayat jaratıp atırǵanı kórsetip ótildi. Qáwip-qáterdi tallaw tiykarında bahalaw sisteması engizilip, qalǵan tovar poziciyaları boyınsha da májbúriy sertifikatlawdı biykarlaw hám basqıshpa-basqısh deklaraciyalawǵa ótkeriw usınıs etildi.
Ulıwma, “Ónimniń ulıwma qáwipsizligi haqqında”ǵı nızam joybarın qabıl etiw maqsetke muwapıq ekeni atap ótildi.
Tarawda institucionallıq ózgerisler ámelge asırıladı. Texnikalıq tártipke salıw agentligi quramındaǵı shólkemler – “Óztest” orayın saplastırıw hám Akkreditaciya orayın Ministrler Kabinetiniń boysınıwına ótkeriw arqalı 5 ewden 3 ke qısqartılatuǵını belgilendi.
Sınaw hám sertifikatlaw xızmetlerin tolıq jeke menshik sektorǵa beriw usınıs etildi. Házirgi waqıtta jeke menshik sektorda barlıq tarawlardı qamtıp alǵan 207 sınaw laboratoriyası hám 73 sertifikatlaw uyımı jumıs alıp barmaqta. Salamat báseki ortalıǵın qáliplestiriw maqsetinde Angliyanıń “Intertek”, Shveycariyanıń “SGS”, Franciyanıń “Bureau Veritas”, Germaniyanıń “TÜV” sıyaqlı jetekshi xalıqaralıq kompaniyaları tartıladı.

Prezentaciyada “SUz” milliy muwapıqlıq belgisin engiziw, akkreditaciya uyımınıń erkinligin támiyinlew, sınaw laboratoriyalarınıń jumısın sanlastırıw, metrologiya sistemasın reformalaw hám etalon bazasın keńeytiw máseleleri de kórip shıǵıldı.
Mámleketimiz basshısı bildirilgen usınıs hám baslamalar boyınsha isbilermenlerdiń pikir-usınısların tıńladı jáne jańa sistemanı engiziw boyınsha juwapkerlerge anıq tapsırmalar berdi.

ÓzA