Президент Шавкат Мирзиёев санаат ушын әҳмийетли минераллар шийки зат базасын раўажландырыў ҳәм жоқары қосымша қунлы өнимлер ислеп шығарыў бойынша презентация менен танысты.

Дүньяда технологиялық металлар ҳәм әҳмийетли минералларға талап кескин артып бармақта. Электротехника, машина қурылысы, авиация, энергетика, медицина ҳәм басқа да жоқары технологиялы тармақлар ушын зәрүр болған бундай шийки зат ҳәм өнимлер экономикалық қәўипсизлик ҳәм санааттың бәсекиге шыдамлылығының әҳмийетли факторына айланбақта.

Елимизде бул бағдарда үлкен потенциал бар. Бирақ ҳәзирги ўақытта Өзбекстан технологиялық металлар комбинатының тийкарғы жумысы тийкарынан вольфрам ҳәм молибден ислеп шығарыў менен шекленип қалмақта. Жаңа кәнлерди өзлестириў, байытыў фабрикалары, гидро ҳәм пирометаллургия заводларын қурыў арқалы 28 түрдеги әҳмийетли минералларды санаат дәрежесинде ислеп шығарыў имканияты бар.

Презентацияда бул потенциалды толық иске қосыў бойынша 2026-2030-жылларға мөлшерленген режелер көрип шығылды. Оған бола, улыўма баҳасы 4,2 миллиард долларлық 120 жойбарды әмелге асырыў нәзерде тутылған. Бул арқалы тармақтың көлемин 2028-жылға шекем 1 миллиард долларға, 2030-жылға шекем 2 миллиард долларға жеткериў имканияты бар екенлиги атап өтилди.

Усы жылдың өзинде 166 миллион долларлық 12 жойбарды иске қосыў режелестирилген. Нәтийжеде жоқары тазалықтағы селен, теллур ҳәм рений сыяқлы 3 түрдеги жаңа металл, унтақ металлургиясы тийкарында автодеталлар сыяқлы 21 түрдеги импорттың орнын басатуғын өнимлер ҳәм сульфат кислотасын ислеп шығарыў жолға қойылады. Сондай-ақ, жаңа қуўатлықлар есабынан жүзлеген жумыс орынлары жаратылады, бюджет түсимлери ҳәм экспорт имканиятлары артады.

Вольфрам ҳәм молибден бойынша “шийки зат – қайта ислеў – таяр өним” шынжырын шөлкемлестириўге айрықша итибар қаратылды. Бул арқалы тек ғана концентрат ямаса ярым таяр өним емес, ал жоқары қосымша қунға ийе металл унтақлары, еритпелер, стерженлер, сымлар, санаат ушын детальлар ҳәм басқа да таяр өнимлерди ислеп шығарыў мақсет етилген.

Буның ушын Шыршық қаласында “Келешек металлары” технопарки ҳәм R&D орайының жумысын кеңнен жолға қойыў белгиленген. Ол жерде илимий қолланбаларды коммерцияластырыў, стартап жойбарларды қоллап-қуўатлаў, жоқары сапалы металлар ҳәм инновациялық өнимлер ислеп шығарыў ушын зәрүр шараят жаратылады.

Президентимиз технопарк ҳәм оның резидентлерине жер участкалары және инфраструктурадан пайдаланыў бойынша қосымша жеңилликлер бериў, стартап жойбарларды қаржыландырыў бағдарламасын ислеп шығыў зәрүр екенлигин атап өтти.

Орайлық Азияда әҳмийетли минераллар бойынша бирден-бир илимий-изертлеў ҳәм технологиялық орайды қәлиплестириў мәселеси де көрип шығылды. Шыршық қаласында шөлкемлестирилип атырған наноанализ лабораториясы геология, кәншилик ҳәм металлургия жойбарлары ушын заманагөй анализ хызметлерин көрсетеди. Лаборатория толық иске қосылғаннан соң, бир күнде 1 мыңға шекем үлги анализленип, 6,5 миллион долларлық импорт хызметлери локализацияланады, және 4 миллион долларлық хызметлер экспорты жолға қойылады.

Тараўдағы жойбарларды жеделлестириў ушын геология-излеў жумысларын кеңейтиў, перспективалы майданлар менен кәнлерди халықаралық стандартлар тийкарында баҳалаў, техноген шығындыларды қайта ислеў, сырт елли инвесторлар ҳәм технологиялық шериклерди жедел тартыў әҳмийетли екенлиги атап өтилди.

Соның менен бирге, тармақта санластырыў ҳәм жасалма интеллект технологияларын енгизиў зәрүр екенлиги атап өтилди. Геологиялық мағлыўматларды бирден-бир санлы базаға жыйнаў, излеў жумысларын 3D модельлестириў, өндирис процесслерин реал ўақыт режиминде қадағалаў, базар талқылаўы ҳәм жойбарлар басқарыўын заманагөй платформалар арқалы шөлкемлестириў ўазыйпалары белгиленди.

Тараў ушын жоқары маманлықтағы кадрлар таярлаў мәселесине де итибар қаратылды. Ташкент мәмлекетлик техника университети менен дуал билимлендириў системасы жолға қойылып, Технологиялық металлар комбинатында металлургия ҳәм материалтаныў бойынша 2 кафедра ашылған. Ҳәзирги ўақытта университеттиң 64 студенти кәрханада өндирислик әмелиятын өтеп атыр. Жуўапкерлерге дуал билимлендириўдиң қамтып алыўын кеңейтиў, оқыў бағдарламаларын жаңа жойбарлардың талабына бейимлестириў ҳәм питкериўшилерди жоқары технологиялық өндирислерге бағдарлаў бойынша көрсетпелер берилди.

Мәмлекетимиз басшысы әҳмийетли минераллар тараўы жаңа санаат тармақларын қәлиплестириў, экспортты көбейтиў, технологиялық еркинликти тәмийинлеў ҳәм жоқары маманлықтағы жумыс орынларын жаратыўда үлкен әҳмийетке ие екенин атап өтти.

Жуўапкерлерге 2026-2030-жылларға мөлшерленген жойбарлардың орынланыўын қатаң қадағалаў бойынша тапсырмалар берилди.

 ӨзА