Президент Шавкат Мирзиёев суў фонды жерлери ҳәм сел суўларынан пайдаланыў нәтийжелилигин арттырыў илажлары бойынша мәжилис өткерди.

Елимизде суў ресурсларынан ақылға уғрас пайдаланыў, ирригация тармақларын модернизациялаў ҳәм суўды үнемлеўди тәмийинлеў мәмлекетлик сиясаттың әҳмийетли бағдарларынан бирине айланған. Бул бағдарда әмелге асырылып атырған жумыслар өз нәтийжесин бермекте.

Атап айтқанда, елимиздеги 150 мың километр дәрья ҳәм канал өзеклерин бетонлаў жумысларының басланғаны нәтийжесинде жылына 1,3 миллиард куб метр суў үнемленбекте. Бул Наўайы ўәлаятының бир жыллық суў тутыныўына тең. Усы күнге шекем 2 мың километр магистраль канал бетонластырылды, 721 километр канал, 525 километр лоток ҳәм жабық тармақлар қурылды. Бул мақсетлерге 3 триллион сум ажыратылды. Нәтийжеде 858 мың гектарда суў тәмийнаты жақсыланып, 51 мың гектар жер қайта пайдаланыўға киргизилди.

Мәжилисте суў инфраструктурасын тек ғана техникалық объект емес, ал экономикалық актив сыпатында көриў зәрүр екенлиги атап өтилди. Бүгин дүньяда дәрья, канал, суў сақлағышлары ҳәм көллер бойында туризм, дем алыў, хызмет көрсетиў ҳәм исбилерменлик аймақларын шөлкемлестириў үлкен экономикалық бағдарға айланған.

Бундай жойбарлар көшпес мүлк ҳәм жер участкаларының баҳасын арттырыў, район ҳәм қалалардың экономикасын жанландырыў, ишки туризм ҳәм хызметлер тараўын раўажландырыў, инвестицияларды тартыў, жаңа жумыс орынларын жаратыў ҳәм экологиялық турақлылықты жақсылаўға хызмет етеди.

Жәҳән тәжирийбесинде суў инфраструктурасы әтирапындағы туризм жойбарларына киргизилген 1 доллар инвестицияның экономикалық қайтымы 3-10 доллар әтирапында баҳаланады.

Сол себепли, жуўапкерлер ҳәм ҳәкимлер суў инфраструктурасын экономикалық нәтийже беретуғын жойбарларға айландырыў үстинде системалы жумыс ислеўи зәрүр екенлиги атап өтилди.

Буның ушын бир қатар жаңа имканиятлар жаратылады. Соның ишинде, жағалықлардың жуўылыўы ҳәм суў басыўына себеп болып атырған қум-щебеньди қазып алыўға руқсат бериледи.

Соның менен бирге, айырым аймақларда бул имканиятлардан жетерлише пайдаланылмай атырғаны көрсетип өтилди. Суў фондына тийисли участкаларда исбилерменлик, туристлик ҳәм кеўилашар объектлер қурыў имканияты болған 100 мың гектар жер майданы анықланған. Бул жерлерде 100 мың халықтың бәнтлигин тәмийинлеп, жылына 220 миллиард сум қосымша дәрамат дерегин жаратыў мүмкин.

Жуўапкерлерге суў фонды жерлерин ижараға бериў, мониторинг етиў, шәртнамалар дүзиў ҳәм есабатын онлайн жүргизиў бойынша мәлимлеме системасын иске қосыў тапсырылды. Космослық изертлеўлер агентлигине дәрья аңғарлары ҳәм суў хожалығы объектлеринен қазып алынатуғын қум-щебень көлемин анық есаплаў ҳәм тийисли уйымларға усыныў ўазыйпасы қойылды.

Мәжилисте сел-тасқын суўларынан пайдаланыў мәселеси де ҳәр тәреплеме көрип шығылды.

Климат өзгериўи себепли соңғы жыллары қысқа ўақытта күшли жаўынлар көбеймекте. Бул болса сел-тасқынлар қәўпин арттырмақта. Әсиресе, Самарқанд, Жиззақ ҳәм Ташкент ўәлаятларының таўлы ҳәм таў алды аймақларында сел қәўпи жоқары болып есапланады.

Сел-тасқынлар тек ғана инфраструктура ҳәм аўыл хожалығына емес, ал санаат, қамсызландырыў, логистика ҳәм сыртқы саўдаға да зыян жеткереди. Қалаберди, сел суўлары қәўип дереги болыў менен бирге суў резервлерин толықтырыў ушын да үлкен имканият болып есапланады.

Елимизде сел қәўпи бар 60 ири сай арқалы жылына 690 миллион куб метр суў нәтийжесиз ағып кетпекте. Оннан ақылға уғрас пайдаланыў арқалы 13 мың гектар жерди қайта пайдаланыўға киргизиў, суў тәмийнатын жақсылаў ҳәм балықшылықты раўажландырыў имканияты бар екенлиги атап өтилди.

Сол себепли, сел суўларын басқарыўда тек ғана плотина қурыў менен шекленип қалмастан, интеграл қатнасты да енгизиў зәрүр екенлиги атап өтилди. Онда сел қәўпин азайтыў, суўды топлаў, аўыл хожалығы, энергетика, балықшылық, туризм ҳәм хызметлер тараўына байланыслы жойбарларды биргеликте әмелге асырыў нәзерде тутылады.

Мәмлекетимиз басшысы тәрепинен жуўапкерлерге суў инфраструктурасын экономикалық белсендилик дерегине айландырыў, сел-суўғарыў қәўиплерин азайтыў, суў резервлеринен нәтийжели пайдаланыў ҳәм бул бағдарда жеке меншик сектордың қатнасын кеңейтиў бойынша бир қатар тапсырмалар берилди.

ӨзА