Президент Шавкат Мирзиёев киши ҳәм орта бизнести финанслық қоллап-қуўатлаўды кеңейтиў және финанслық хызметлердиң ғалабалығын арттырыўға қаратылған усыныслардың презентациясы менен танысты.

Исбилерменликти раўажландырыў, киши ҳәм орта бизнестиң экономикадағы үлесин арттырыў, олар ушын финанслық ресурслардан пайдаланыў имканиятларын кеңейтиў Жаңа Өзбекстан реформаларының әҳмийетли бағдарларынан бири болып есапланады.

Соңғы жыллары бул бағдарда бир қатар бағдарламалар әмелге асырылып, исбилерменлерге кредит, компенсация, кепиллик ҳәм басқа да қаржылай қоллап-қуўатлаў механизмлери кеңейтилди. Соның менен бирге, киши ҳәм орта бизнестиң финанслық хызметлерден пайдаланыўында елеге шекем айырым тосқынлықлар сақланып қалып атырғаны атап өтилди.

Бүгинги күнде киши ҳәм орта бизнеске ажыратылған кредитлер портфели 218 триллион сумды қурамақта. Бул жалпы ишки өнимге салыстырғанда 12 процентке тең. Соның менен бирге, онлайн тәризде ажыратылып атырған тәмийнатсыз микрокредитлердиң үлеси аз. Қамсызландырыўсыз онлайн микрокредит ажыратыў процеси орташа 7 күнге шекем ўақыт алады. Исбилермен кредит алыў ушын бир жерде бир неше банк усынысларын көриў, салыстырыў ҳәм өзине мақул болған шәртлерди таңлаў имканиятына ийе емес.

Усы мүнәсибет пенен презентацияда санлы финанслық платформаны иске қосыў усыныс етилди. Ол арқалы исбилермен кредит алыў ушын арза береди, бир неше банклерден коммерциялық усыныслар алады, оларды салыстырып, өзине мақулын таңлайды.

Платформа “Электрон ҳүкимет” системасының санлы мағлыўматлар базалары менен интеграцияланады. Киши ҳәм орта бизнес субъектлерине байланыслы мағлыўматлар автоматикалық тәризде алынып, банклерге усынылады. Бул кредит бериў процесинде ҳүжжет жыйнаў, артықша ўақыт жумсалыўы ҳәм инсан факторын азайтыўға хызмет етеди.

2026-жыл 1-декабрьден баслап платформа шеңберинде жасалма интеллект технологиялары элементлеринен пайдаланған ҳалда альтернатив скоринг модели енгизиледи.

Дәстүрий скоринг тийкарынан кредит тарийхына сүйенсе, альтернатив скоринг бизнес белсендилиги, коммунал төлемлер, айланыслар, салық ҳәм басқа да санлы мағлыўматларды да есапқа алады. Бул кредит тарийхына ийе болмаған исбилерменлерди де баҳалаў, оларға финанслық хызметлерден пайдаланыў имканиятын кеңейтиўге жол ашады.

Сондай-ақ, келешекте жасалма интеллект тийкарында исбилерменниң кредит тарийхын жақсылаў, қәўип-қәтерлерди баҳалаў ҳәм бизнести раўажландырыў бойынша усынысларды қәлиплестириў имканияты жаратылады.

Коммерциялық банклер тәрепинен “AI мәсләҳәтшиси” бағдарламасын иске қосыў да нәзерде тутылмақта. Бул бағдарлама мәҳәллелердиң қәнигелесиўи ҳәм өсиў ноқатларын есапқа алған ҳалда бизнес идеяларды ислеп шығыў, оларды қаржыландырыў имканиятларын анықлаўға жәрдемлеседи.

Киши бизнести үзликсиз қоллап-қуўатлаў бағдарламасы шеңберинде де қосымша жеңилликлер белгиленбекте. Алдын бағдарлама шеңберинде микрокредиттен пайдаланған ҳәм унамлы кредит тарийхына ийе исбилерменлер ушын микрокредиттиң гиреўсиз бөлеги 100 миллион сумнан 200 миллион сумға шекем арттырылады.

Соның менен бирге, кредит ямаса лизинг муғдарына қарамастан, оның 5 миллиард сумға шекемги бөлеги ушын процент қәрежетлери компенсацияланады.

Ҳәр жылы өз жумысын кеңейткен ҳәм жоқары нәтийже көрсеткен 100 исбилерменлик субъектине санластырыў, халықаралық стандартлар ҳәм “жасыл” технологияларды енгизиўге байланыслы қәрежетлер ушын 300 миллион сумға шекем грант ажыратыў усыныс етилди.

Мәмлекетимиз басшысы усынысларды мақуллап, кредит тарийхына ийе болмаған киши ҳәм орта бизнес субъектлерине финанслық хызметлерден пайдаланыў имканиятын кеңейтиў, платформаның қәўипсизлигин ҳәм мағлыўматлардың қорғалыўын тәмийинлеў бойынша жуўапкерлерге тапсырмалар берди.

 ӨзА