Президент Шавкат Мирзиёев жоқары билимлендириў, илим ҳәм инновациялар системасын буннан былай да жетилистириўге қаратылған усыныслардың презентациясы менен танысты.

Мәмлекетимизде соңғы жыллары жоқары билимлендириўге қамтып алыўды кеңейтиў, билимлендириўдиң сапасын арттырыў, илимий потенциалды беккемлеў ҳәм халықаралық бирге ислесиўди раўажландырыў бойынша кең көлемли реформалар әмелге асырылмақта. Қалаберди, системадағы потенциалдан нәтийжели пайдаланыў, илимди экономика менен үзликсиз байланыстырыў, билимлендириў ҳәм изертлеў интеграциясын тереңлестириў әҳмийетли ўазыйпа болып қалмақта.

Усы мүнәсибет пенен презентацияда жоқары билимлендириў, илим ҳәм инновациялар системасын жетилистириў бойынша ислеп шығылған жаңа илажлар көрип шығылды.

Соның ишинде, ” U10 – Өзбекстанның глобаллық дәрежедеги алдынғы университетлери” бағдарламасы әмелге асырылады. Бағдарлама шеңберинде таңлаў тийкарында 10 жоқары билимлендириў шөлкемине миллий изертлеў университети статусы берилип, оларда илимий кластерлер шөлкемлестириледи.

Бул таңлаў профессор-оқытыўшылар ҳәм илимпазлардың потенциалы, қатнасыўшы шөлкемлердиң миллий ҳәм халықаралық рейтинглердеги орны, илимий инфраструктурасы және қаржыландырыўдағы үлеси сыяқлы көрсеткишлер тийкарында өткериледи.

Шөлкемлестирилетуғын илимий кластерлер жергиликли ҳәм сырт ел жоқары билимлендириў шөлкемлери, илимий мәкемелер ҳәм санаат кәрханалары менен биргеликтеги консорциум сыпатында жумыс алып барады.

Миллий изертлеў университети статусы берилген университетке илимий кластер шөлкемлестириў ушын Илимди қаржыландырыў ҳәм инновацияларды қоллап-қуўатлаў қоры есабынан 150 миллиард сумға шекем қаржы ажыратылады.

Сондай-ақ, жоқары билимлендириў системасында нәтийжеге бағдарланған қаржыландырыў механизмлерин енгизиў нәзерде тутылмақта.

Атап айтқанда, 2027-жылдан баслап жоқары билимлендириў шөлкемлерин олардың миллий рейтингтеги нәтийжелерине бола финанслық хошаметлеў системасы жолға қойылады.

Онда университетлер билимлендириўдиң сапасы, илимий жумыс, халықаралық бирге ислесиў, санластырыў ҳәм питкериўшилердиң бәнтлиги сыяқлы нормалар тийкарында баҳаланады.

Мәмлекетлик грант тийкарында билим алып атырған студентлер ушын жоқары оқыў орынларына ажыратылатуғын қаржылар муғдарын қәлиплестириўде де жаңа қатнаслар усыныс етилди. Енди билимлендириў бағдарының қурамалылығы, мийнет базарының талаплары, университет рейтинги, аймақлық факторлар ҳәм профессор-оқытыўшылардың мийнетин хошаметлеў сыяқлы көрсеткишлер есапқа алынады.

Илимий изертлеўлерди қаржыландырыўдың жаңа системасының енгизилиўи нәзерде тутылмақта. Атап айтқанда, мәмлекетлик илимий бағдарламалар шеңберинде ажыратылатуғын қаржылардың кеминде 50 проценти тийкарғы бағдарларға жумсалады. Жойбарларды таңлап алыў халықаралық экспертиза, илимий-техникалық кеңеслер ҳәм тармақ кәрханалары менен биргеликте әмелге асырылады.

Сондай-ақ, жоқары билимлендириў ҳәм илимий шөлкемлердиң жумысында илимий қолланбаларды коммерцияластырыўды кеңейтиўге қаратылған жаңа система усыныс етилди.

Соның ишинде, жоқары оқыў орынларының “spin-off” кәрханаларын шөлкемлестириў арқалы “тармақ – кәрхана – жоқары билимлендириў шөлкеми – илимий шөлкем” шынжыры тийкарында инновациялық өним ҳәм хызметлер ислеп шығарыўды жолға қойыў нәзерде тутылмақта.

Бул арқалы илим нәтийжелерин әмелиятқа енгизиў, технологиялық трансферди күшейтиў ҳәм университетлердиң исбилерменлик белсендилигин арттырыў мақсет етилген.

Өзбекстанды регионаллық билимлендириў хабына айландырыў мақсетинде сырт ел студентлерин тартыў бойынша жаңа механизмлер усыныс етилди. Атап айтқанда, ҳәр жылы республикалық мәмлекетлик жоқары билимлендириў шөлкемлеринде 500 ге шекем қәбилетли сырт ел пуқараларына жоқары билим алыў ушын грант ажыратыўды нәзерде тутатуғын “Жаңа Өзбекстан стипендиясы” бағдарламасын әмелге асырыў белгиленбекте.

Презентацияда тараўда басқарыў нәтийжелилигин арттырыў, санлы билимлендириў ҳәм жасалма интеллектти раўажландырыў, жаслардың инновациялық басламаларын қоллап-қуўатлаўға қаратылған басқа да әҳмийетли басламалар додаланды.

Мәмлекетимиз басшысы усыныс етилген усынысларды ҳәр тәреплеме пуқта ислеп шығыў, оларды басқышпа-басқыш енгизиў арқалы жоқары билимлендириў ҳәм илим системасын жаңа дәрежеге алып шығыў әҳмийетли екенлигин атап өтти. Жуўапкерлерге тийисли тапсырмалар берилди.

ӨзА