Президент Шавкат Мирзиёев жипекшилик тараўын раўажландырыў илажлары бойынша презентация менен танысты.

Мәмлекетимизде жипекшилик ҳәм пиллешилик халықты дәраматлы жумыс пенен тәмийинлеў, аўыллық жерлерде бәнтликти арттырыў ҳәм экспорт потенциалын кеңейтиўде әҳмийетли орын ийелейди. Бирақ азықлық базасынан баслап пиллени терең қайта ислеўге шекемги барлық процесслерде топланып қалған машқалалар тараў потенциалын толық иске қосыўға тосқынлық етпекте.

Атап айтқанда, жипек қурты туқымының салмақлы бөлеги импорт есабына туўра келмекте. Жергиликли туқымнан пайдаланыў дәрежесин 2030-жылға шекем 75 процентке жеткериў имканияты бар екенлиги, буның ушын нәсилли туқымгершилик станцияларының жумысын тиклеў зәрүр екенлиги атап өтилди.

Презентацияда Ферғана ҳәм Хорезм ўәлаятларындағы нәсилли туқымгершилик станцияларында элита туқымлар таярлаўды жолға қойыў, бар 10 пиллешилик туқымгершилик кәрханасына қосымша усы жылы Бухара ҳәм Наманганда 2 жаңа туқымгершилик кәрханасын, 2027-2029-жылларда Ташкент, Жиззақ, Самарқанд ҳәм Сурхандәрья ўәлаятларында 4 жаңа кәрхана шөлкемлестириў режелери ҳаққында мәлимлеме берилди.

Нәсилшилик ҳәм туқымгершилик кәрханаларын қоллап-қуўатлаў мақсетинде оларға сырт елли маман қәнигелерди тартыў, мәўсимлик жумысшылардың мийнетине ҳақы төлеў қәрежетиниң ярымын қаплап бериў және олардың жумысын дәрамат ҳәм социаллық салық объекти сыпатында есапламаў усыныс етилди.

Пиллениң сапасын арттырыў ушын азықлық базасын жақсылаў зәрүр екенлиги көрсетип өтилди.

Азықлық базасын 2026-2030-жылларда басқышпа-басқыш кеңейтиў режелестирилген. Соның ишинде, 8 мың гектарда жаңа тут атызларын жаратыў, 41,5 мың гектар майданда бир қатар тут нәллерин егиў, 15 мың гектардағы тут атызларын реконструкциялаў нәзерде тутылған. Буның нәтийжесинде 2030-жылға шекем 200 миллион тут нәллериниң егилиўи ҳәм азықлық базасы 30 процентке артыўы күтилмекте.

Пилле жетистириў көлемлери азықлық базасын таллаў тийкарында прогноз етиледи. Атап айтқанда, 2026-жылы 30 мың тонна, 2030-жылға барып 36 мың тонна пилле жетистириўге шығыў режелестирилмекте.

Тараўдағы жумыслар жаңа система тийкарында шөлкемлестириледи. “Өзбекжипексанаат” ассоциациясы, ўәлаятлық ҳәм районлық “Агропилле” структуралары, жипек жетистириў кластерлери өз-ара муўапықласқан түрде жумыс алып барып, жаңа тут атызларын шөлкемлестириўден баслап, жетистирилген пиллени сатып алыўға шекемги барлық басқышларда фермерлер, жумысты үйге алып ислеўшилер ҳәм қурт бағыўшылардың жумысын шөлкемлестиреди және оларға жәрдемлеседи.

Кем дәраматлы, социаллық реестрге киргизилген шаңарақларды пиллешиликке тартыў ҳәм оларды қоллап-қуўатлаўға айрықша итибар қаратылады. Соның ишинде, усы жылдан баслап “мәҳәлле жетилиги” арқалы халыққа 1 килограмм пилле баҳасының 35 проценти муғдарында субсидия, зәрүр үскенелер сатып алыўға 20 миллион сумға шекем ссуда ажыратыў жолға қойылады.

Пиллешиликте санаат усылын кеңейтиў әҳмийетли ўазыйпа сыпатында белгиленди. Ҳәзирги ўақытта пиллениң тийкарғы бөлеги үй шараятында жетистирилип атырғаны атап өтилип, арнаўлы қуртханалар шөлкемлестириў арқалы көлем ҳәм сапа турақлылығын тәмийинлеў мүмкин екенлиги атап өтилди. Кластерлер тәрепинен қуртханаларды қурыў ҳәм иске қосыўды хошаметлеў, соның ишинде, қуртханаларды жер ҳәм мүлк салығынан 2029-жыл 1-январьға шекем азат етиў усыныс етилди.

Экспорт ҳәм қосымша қунды арттырыў мәселелерине де айрықша итибар қаратылды.

Ҳәзирги ўақытта жергиликли пилледен жоқары сапалы шийки жипек алыў ҳәм оны қайта ислеў үлеси төменлигинше қалып атырғаны атап өтилди. Сапаны арттырыў ҳәм терең қайта ислеўди кеңейтиў есабынан экспорт түсимлерин 250 миллион долларға шекем арттырыў мүмкин екенлиги көрсетип өтилди. Соның ишинде, 2030-жылға шекем улыўма баҳасы 200 миллион долларлық 21 инвестициялық жойбарды әмелге асырыў шийки жипекти қайта ислеў көлемин 3 мың тонна ҳәм дәрежесин 75 процентке жеткерип, 18,5 миллион погон метр жипек гезлеме ислеп шығарыў имканиятын береди.

Экспортта таяр өним үлесин арттырыў, жаңа базарларды өзлестириў, миллий брендлерди қәлиплестириў ҳәм қоллап-қуўатлаў илажлары белгилеп алынды.

Тараўға санлы технологияларды кеңнен енгизиў зәрүр екенлиги атап өтилди. Азықлық базасының есабын, кәрханалардың реестрин, тараўдағы есабатлар ҳәм есап-санақларды электрон түрде жүргизиў, туқымлық ҳәм пилле шийки затының көлемлерин, пилле қабыллаў пунктлерин реал ўақыт режиминде мониторинг етиў процесслерин қамтып алған бирден-бир мәлимлеме системасының ислеп шығылатуғыны белгиленди.

Президентимиз пиллешиликти раўажландырыў бойынша усынысларды мақуллап, от-жем базасын беккемлеў, жергиликли туқымгершиликти кеңейтиў, санаат усылын енгизиў ҳәм таяр өним үлесин арттырыў бойынша жуўапкерлерге тапсырмалар берди.

ӨзА